Eenzame protesten in Rio

Stond zaterdag in de krant maar publicatie ging toen mis hier.
-----------------------------------------------------------------------------------
Na een kort protest in het centrum van Rio trekt Jo Ventura (47) zijn Nero-kostuum maar weer uit. De Braziliaan krijgt weinig bijval voor zijn vergelijking tussen de wrede Romeinse keizer en de 'autoritaire interim-regering'.

Er zijn bijna net zo veel ME'ers op de been als demonstranten. "We zijn met zo weinig omdat mensen bang zijn,", zo verklaart lerares Viviane Lavandeira (33) de lage opkomst. "De regeringspartij (PMDB) bestuurt ook de gemeente en deelstaat Rio. Daarom houdt de lokale politie ons zo kort", valt collega Sarah Ragaglia (36) bij.

Interim-president Temer kan opgelucht adem halen na de eerste anderhalve week van de Spelen. Terwijl massale protesten uitbleven, slonken de overlevingskansen van de geschorste president Dilma Rousseff tot het minimum.

De van boekhoudfraude betichte leider van de Arbeiderspartij (PT) werd vrijdag gedagvaard door de senaat. Een paar dagen na de Spelen volgt de definitieve stemming over haar afzetting. Temer koerst af op de benodigde tweederdemeerderheid die hem tot 2018 op het pluche zou houden.

Viviane Lavandeira bij een eenzaam protest tegen de interim-regering en de Spelen.

Veruit de meeste Brazilianen geven de voorkeur aan nieuwe verkiezingen. Rousseff en Temer zijn beiden weinig geliefd. De laatste, die als vicepresident medeverantwoordelijk was voor het gesjoemel van haar regering, werd afgelopen week beschuldigd van illegale partijfinanciering. Tijdens een diner met de bouwmagnaat Marcelo Odebrecht vroeg Temer in 2014 omgerekend drie miljoen euro aan steekpenningen voor zijn middenpartij PMDB, zo verklaarde Odebrecht onder ede.

De explosieve onthulling sneeuwde onder bij de verrichtingen van Neymar en de gouden Braziliaanse judoka Rafaela Silva. Om geen slapende honden wakker te maken, speelt Temer verstoppertje tijdens de Spelen. De 75-jarige advocaat werd niet aangekondigd bij de openingsceremonie en beperkte zijn toespraak tot één verplicht zinnetje.

De spaarzame protesten in de stadions worden bovendien gesmoord door de organisatie. Twaalf Brazilianen die Temers vertrek eisten tijdens een olympische voetbalwedstrijd werden zonder pardon van de tribune verwijderd.

Hetzelfde overkwam een toeschouwer bij het handboogschieten. "We willen schone stadions", zo verdedigde Rio-2016 het verbod op politieke uitingen. Een federale rechter veegde de "ongrondwettelijke" censuur een dag later van tafel. Het organisatiecomité ging in beroep.

Rousseff deed vandaag via een 'brief aan het volk' een ultieme poging om de 'parlementaire coup' te voorkomen. Ze roept daarin op tot een referendum over nieuwe verkiezingen. Temer voelt daar niets voor.

Waarom moest Rousseff nu écht weg?

Uit de krant van afgelopen zaterdag.
--------------------------------------------------------------------
De Braziliaanse republiek trilt op haar grondvesten. Een kleine maand na de voorlopige afzetting van president Dilma Rousseff wankelt de interim-regering alweer.

Opvolger Michel Temer wordt zwaar in verlegenheid gebracht door een reeks gelekte telefoontaps. Vier kopstukken van zijn centrumpartij (PMDB) hinten daarin op de ware reden voor het dumpen van Rousseff. Dat zou niet zozeer zijn gegaan om geknoei met de begroting als wel om de 'fout' dat ze corruptiebestrijders liet begaan.

De PMDB'ers, zelf verdachten in het onderzoek naar miljardenzwendel bij staatsbedrijf Petrobras, klagen dat de complete politieke elite wordt weggevaagd. "We hebben een nieuwe regering nodig om het bloeden te stoppen", oppert een vertrouweling van Temer. Zelfs zijn latere anticorruptieminister zinspeelt op het saboteren van de corruptiebestrijders.

De Braziliaanse procureur-generaal eiste arrestatie van het viertal wegens obstructie van justitie. Eén van hen is de senaatsvoorzitter die in augustus de definitieve stemming over Rousseffs afzetting moet leiden.

Dat niemand veilig is voor de kruistocht van de nieuwe generatie Braziliaanse aanklagers blijkt ook uit de val van de 'Japanner van de Federale Politie'. De stoere agent van Aziatische komaf kreeg een cultstatus door tientallen corrupte politici en zakenmannen geboeid af te voeren maar belandde deze week zelf achter de tralies wegens smokkelpraktijken.

De valse start van Temer, die al twee ministers verloor door de onthullingen, biedt Rousseff een strohalm. Enkele senatoren die haar vorige maand tijdelijk uit het zadel wipten, onder wie Romário, overwegen over te lopen bij de beslissende stemming. Met een paar extra stemmen is haar mandaat gered.

Maar intussen dreigt ook Rousseff weg te zakken in het moeras van corruptie. Een aanstaande klikdeal tussen justitie en bouwmagnaat Marcelo Odebrecht legt een nieuwe bom onder Brasília. Deze reeds veroordeelde oud-directeur van Odebrecht, het grootste bouwconcern van Zuid-Amerika, kent de promiscue banden tussen politiek en zakenleven als geen ander.

Hij wil volgens lokale media onder ede verklaren dat Rousseff hem persoonlijk om een illegale donatie van $3,5 miljoen vroeg tijdens de verkiezingscampagne van 2014. Ook de PMDB vreest het 'mitrailleureffect' van een loslippige Odebrecht, zo blijkt uit de afgeluisterde gesprekken.

Nu beide regeringen steeds meer lood om oud ijzer lijken, groeit de roep om nieuwe verkiezingen. Rousseff is daar voorstander van, Temer niet.

Brazilië heeft twee presidenten

Stond maandagochtend in de digitale Telegraaf.
----------------------------------------------------------------------------------
De politieke chaos in Brazilië is, een goede drie maanden voor de Olympische Spelen, compleet. Het gastland heeft komende weken feitelijk twee presidenten.

Formeel blijft de gisteren door het lagerhuis afgezette Dilma Rousseff staatshoofd tot de verwachte bevestiging door het hogerhuis. In werkelijkheid zal opvolger Michel Temer al aan de touwtjes beginnen te trekken van de zevende economie ter wereld.

Het is oorlog tussen de twee. Rousseff stelt het 'verraad' van haar vicepresident op één lijn met de militaire coup die in 1964 een lange dictatuur inluidde.

Dat is overdreven. De grondwet van 1988 voorziet in afzetting van een president die zijn of haar boekje te buiten gaat. Dit is echter wel een noodrem die voorzichtig moet worden gebruikt in de prille Braziliaanse democratie.

Daar zit het probleem in dit proces. Het werd vorig jaar uit wraak gestart door lagerhuisvoorzitter Eduardo Cunha, een partijgenoot van Temer. Vier uur nadat Rousseffs Arbeiderspartij steun weigerde in een corruptiezaak tegen Cunha besloot de keiharde machtspoliticus dat ze moest hangen.

Het ontslag van de president is gebaseerd op boekhoudtrucs. Deze zijn naar Braziliaanse maatstaven echter niets bijzonders. Rousseff wordt niet van zelfverrijking beschuldigd, anders dan Cunha en veel van zijn bondgenoten in het lagerhuis.

Weliswaar heeft wanbeleid van de klunzige president de economie geruïneerd. Maar ook hierin heeft het parlement geen schone handen. Het bestookte Rousseff in volle recessie met miljarden kostende 'bomvoorstellen' om de rijksbegroting op te blazen.

De centrumpartij (PMDB) die de macht grijpt door het opzetje van Cunha en Temer regeert al veertien jaar met de Arbeiderspartij. Ze is net zo schuldig aan de boekhoudtrucs en spilzucht in Brasília.

Uitgerekend Temer werpt zich nu op als pleitbezorger van broodnodige hervormingen en versobering. Weinig geloofwaardig, hoewel het goed nieuws lijkt voor de zwalkende Braziliaanse economie. De aalgladde advocaat is een handiger politicus die minder last zal hebben van sabotage door het parlement.

Kan het IOC dan binnenkort weer rustig slapen? Nee, want de woedende Arbeiderspartij zal alle middelen aangrijpen om Temers ongekozen regering ten val te brengen.

De enige uitweg uit de impasse lijkt het uitschrijven van nieuwe verkiezingen via een snelle wijziging van de grondwet. Maar daarin heeft Temer, die volgens peilingen 1 procent van de stemmen zou halen, geen trek.

Rousseff heeft wonder nodig

Uit de zaterdagse Telegraaf.
------------------------------------------------------------------------------------
Brazilië wisselt binnen een maand van president. Daaraan twijfelen weinigen meer in het Zuid-Amerikaanse land, waar het lagerhuis morgen beslist over de afzetting van Dilma Rousseff. Haar verzoek om uitstel van de stemming werd gisternacht weggewuifd door het hooggerechtshof.

De spanning liep daarna hoog op in het diep verdeelde Olympische gastland. Voor- en tegenstanders van de regerende Arbeiderspartij gingen in meerdere steden de straat op.

Er lijkt echter geen redden aan voor Rousseff, nu steeds meer partijen het zinkende schip verlaten. Vicepresident Michel Temer van de centrumpartij PMDB voert in zijn Jaburupaleis in Brasília al volop sollicitatiegesprekken voor zijn overgangsregering.

Naar verwachting bevestigt het hogerhuis de voorlopige machtsovername voor 11 mei. Pas als de senaat Rousseff definitief afzet, verhuizen Temer (75) en zijn vrouw Marcela (32) naar het presidentiële Alvoradapaleis. Dat proces duurt hooguit een half jaar.

"Goddank raken we Dilma kwijt", zo deelt fruitverkoper Sergio Gonçalves (32) de mening van zes op de tien Brazilianen. De man uit São Paulo wordt zwaar geraakt door bijna acht procent economische krimp in twee jaar. "We kunnen niet wachten tot de verkiezingen van 2018."

Even verderop op het centrale Rooseveltplein, een hangplek voor linkse jongeren, klinkt een heel ander geluid. "Dit proces doet me denken aan Big Brother", doelt een skatende student op de 'reality soap'. "De president is impopulair dus we dumpen haar maar. Zo werkt democratie niet."

Het lagerhuis baseert het afzettingsverzoek op een begrotingswet. Rousseff overtrad deze in 2014 en 2015 door voorschotten van staatsbanken niet tijdig terug te betalen. Hoewel illegaal is dat volgens de regering geen legitieme reden voor het ultieme paardenmiddel in de sterk presidentiële Braziliaanse democratie.

De medeverantwoordelijke Temer, die volgens 58 procent van de bevolking eveneens het veld zou moeten ruimen, wast zijn handen in onschuld. "Mijn rol is slechts ceremonieel", klaagde hij in december in een gelekte brief aan Rousseff.

De Butler, de bijnaam van de discrete machtspoliticus, voelt zich al jaren tekort gedaan door de bazige president. Toen er vorig jaar grote protesten tegen Rousseff uitbraken, begon Temer aan haar stoelpoten te zagen. "Er is iemand nodig die Brazilië kan verenigen", zo presenteerde hij zich als verzoener des vaderlands.

Het vuile werk liet Temer opknappen door zijn omstreden partijgenoot Eduardo Cunha. De voorzitter van het lagerhuis, meermaals aangeklaagd wegens corruptie en schimmige Zwitserse banktegoeden, is de grote motor achter de afzetting. Ook Cunha wil graag president worden. Dat lukt de 'Braziliaanse Frank Underwood', zelf nummer drie in de presidentiële opvolging, mogelijk als ook Temer wordt afgezet.

Dagen van Braziliaanse president lijken geteld

Uit de krant van vandaag.
-------------------------------------------------------------------------------------
De dagen van de Braziliaanse president Dilma Rousseff lijken geteld. In het lagerhuis tekent zich de benodigde twee derde meerderheid af voor haar afzetting.

De overgelopen vicepresident Michel Temer duwt zijn chef richting afgrond door voorstanders baantjes te beloven in zijn beoogde nieuwe regering. Ook lekte de gedoodverfde opvolger eergisteren een zegetoespraak, alsof Rousseff de cruciale stemming van komende zondag al heeft verloren.

Tweehonderd miljoen voetbalcoaches zijn deze week even politiek analisten. Zes van de tien Brazilianen steunen het afzetten van Rousseff wegens gesjoemel met de begroting. Voor- en tegenstanders kamperen in de hoofdstad Brasília aan weerszijden van een ijzeren hek van een kilometer lang.

Temers machtsovername is pas een feit als ook meer dan de helft van het hogerhuis het proces omarmt. Dat zou na zondag waarschijnlijk binnen een maand gebeuren. De 75-jarige advocaat van de middenpartij PMDB neemt het stokje dan een half jaar over tot de definitieve beslissing in de senaat. Daarbij is weer twee derde van de stemmen vereist.

Rousseffs linkse Arbeiderspartij spreekt van een "samenzwering" en een "coup". Het dichten van begrotingsgaten via voorschotten van staatsbanken gebeurde in mindere mate ook onder haar voorgangers en bleef toen onbestraft. Bovendien wordt de eerste vrouwelijke president van het Zuid-Amerikaanse land, anders dan veel lagerhuisleden die haar weg willen hebben, niet beticht van zelfverrijking.

"Ze hoeft geen geld te hebben gestolen", zo verdedigt de jurist en initiatiefnemer Reale Júnior het proces. "Ook het vernietigen van de voorwaarden tot ontwikkeling van een land is een misdrijf." Brazilië is mede door het verdampte vertrouwen in de overheidsfinanciën weggezakt in een diepe recessie met oplopende inflatie en werkloosheid.

Het einde aan de politieke chaos is, geen vier maanden voor de Olympische Spelen, nog lang niet in zicht. Ook tegen Temer is een afzettingsverzoek ingediend. Hij zou net zo schuldig zijn aan het gesjoemel.

De nummer drie en vier in de presidentiële opvolging, respectievelijk de voorzitters van het lager- en hogerhuis, zijn aangeklaagd in het miljardenschandaal rond staatsoliebedrijf Petrobras.

Bovendien dreigt het strijdende duo Rousseff/Temer tezamen te worden afgezet via het kieshof. Een gearresteerde bouwmagnaat klikte afgelopen week dat hij steekpenningen in hun campagnekas stortte voor de verkiezingen in 2014. In ruil mocht zijn bedrijf Andrade Gutierrez de belastingbetaler tillen via vals gefactureerd werk aan een Amazonestuwdam, een kerncentrale en WK-stadions.

Door het instorten van het corrupte kaartenhuis in Brasília gaan er steeds meer stemmen op voor het vervroegen van de verkiezingen. Daar is evenwel een grondwetswijziging voor nodig.

De afzettingssoap eindigt dan mogelijk met de terugkeer van Luiz Inácio 'Lula' da Silva als president. Rousseffs partijgenoot en voorganger, tegen wie eveneens een corruptieonderzoek loopt, leidt met 21% nipt in een peiling van Datafolha. Temer haalt slechts 1%.

Rijp voor een revolutie

Uit Elsevier.
---------------------------------------------------------------------------------
Het gastland van de komende Olympische Spelen beleeft een roerige maand. De onrust begon op 4 maart met het verhoor van oud-president Luiz Inácio ‘Lula’ da Silva (2003-2010). Het linkse icoon werd door de politie met veel machtsvertoon opgepikt in zijn huis even buiten São Paulo.

Het gerechtelijke bevel kwam van Sérgio Moro, een federale onderzoeksrechter met de status van een popster. De 44-jarige magistraat is het brein achter Operatie Wasstraat, een poging om een miljardenschandaal rond staatsoliebedrijf Petrobras bloot te leggen. Tientallen politici en topondernemers zijn veroordeeld (zie ‘Niemand is meer onaantastbaar’ beneden).

Ook Lula (70) zou steekpenningen hebben ontvangen van een betrokken bouwonderneming. Dit gebeurde volgens Moro via ‘gratis’ opknapbeurten van een penthouse en landgoed. ‘Ik ben de eigenaar niet,’ verdedigde de politicus van de Arbeiderspartij zich.

Een week later gingen miljoenen Brazilianen de straat op om ‘SuperMoro’ te steunen. Ze eisten Lula’s arrestatie. Ook riepen de demonstranten op tot het afzetten van zijn opvolger, partijgenoot Dilma Rousseff.

De eerste vrouwelijke Braziliaanse president was bestuursvoorzitter bij Petrobras in een periode (2003-2010) waarin honderden miljoenen achterover zijn gedrukt. Niets wijst erop dat Rousseff daar zelf rijker van werd, maar tegenstanders houden haar wel verantwoordelijk. ‘Ze is corrupt of incompetent,’ is hun idee.

Haar populariteit (slechts 11 procent van de kiezers steunt haar nog) wordt verder ondermijnd door een slepende recessie. Miljoenen armen die onder Lula naar de middenklasse opklommen, zijn terug bij af door Rousseffs rommelige beleid en de gedaalde grondstofprijzen.

Bovendien heeft haar regering in 2014 gesjoemeld met de rijksbegroting, concludeerde de Rekenkamer. Door tekorten te verdoezelen, werd Rousseff dat jaar nipt herkozen. Creatief boekhouden is gangbaar in Brazilië, maar de oppositie ziet er voor het eerst reden in voor een parlementaire afzettingsprocedure.

Na het massale protest nam de in het nauw gedreven president een gok. Ze benoemde Lula tot kabinetschef. De oud-vakbondsleider is een begaafder politicus en spreker dan de technocraat Rousseff. Aan hem de taak om zijn pupil te redden.

SuperMoro (links) en Lula in boevenpak bij een protest in São Paulo

Maar de meeste Brazilianen menen dat de aanstelling slechts was bedoeld om Lula te laten ontsnappen aan de klauwen van Moro. Ministers kunnen alleen worden vervolgd door het tragere hooggerechtshof.

Prompt lekte Moro een afgetapt telefoongesprek tussen Rousseff en Lula op de dag van de benoeming. Hierin praten ze over het opsturen van een document dat Lula’s ministerschap bewijst.

‘Gebruik maar als het nodig is,’ zegt Rousseff. Volgens de regering slechts omdat Lula zijn beëdiging mogelijk moest missen wegens zijn zieke vrouw, maar weinigen geloven dat. Na het uitzenden van het fragment in het journaal van tv-zender Globo braken er in diverse steden protesten uit.

Rousseff reageerde furieus. Het gesprek had plaats toen Moro geen recht meer had om Lula af te luisteren. Ook met het openbaren van een gesprek met de president ging de rechter zijn boekje te buiten.
‘Staatsgrepen beginnen zo,’ aldus Rousseff.

Moro doet een beroep op zijn burgerplicht. Hij vergelijkt het schandaal met Watergate. ‘Zelfs de president heeft geen absoluut recht op geheimhouding van haar communicatie.’

De afluisterepisode, die niet zou misstaan in de Amerikaanse politieke tv-serie House of Cards, heeft de overlevingskansen van Rousseff allesbehalve goed gedaan. Volgens enquêtebureau Datafolha zijn nu bijna zeven op de tien Brazilianen voor afzetting.

Bovendien heeft Rousseff een vicepresident die de rol van Frank Underwood vertolkt in het politieke drama. Deze Michel Temer (75) presenteert zich als het alternatief voor zijn geplaagde bazin. De opportunistische advocaat zegt de impasse te willen doorbreken om broodnodige hervormingen door te voeren.

Wonderlijk, want de middenpartij waarvan Temer voorzitter is, regeert al veertien jaar met de Arbeiderspartij. Deze PMDB heeft in het parlement de sleutel in handen voor de afzetting die Temer president zou maken. Temer boycotte de beëdiging van Lula en stuurt aan op een breuk.

Slechts één op de zes Brazilianen ziet Temer als een geschikte opvolger. Ook zijn PMDB zit tot over de oren in het corruptieschandaal.

Voor de oppositie lopen de meeste kiezers ook niet warm. Daarvoor is de afkeer van de kleptocratie in de hoofdstad Brasilia te groot. Wie wel hoge ogen zou gooien bij nieuwe verkiezingen, is Moro.
---------------------------------------------------------------------------------
NIEMAND IS MEER ONAANTASTBAAR

Een daadkrachtige onderzoeksrechter uit Curitiba breekt met de Braziliaanse cultuur van klassenjustitie: Sérgio Moro veroordeelde afgelopen twee jaar al 84 verdachten met zijn Operatie Wasstraat. Zijn slachtoffers: machtige Brazilianen die voorheen onaantastbaar waren, zoals Marcelo Odebrecht. De baas van ’s lands grootste bouwconcern kreeg ruim 19 jaar cel wegens corruptie en witwassen. Moro spiegelt zich aan Operatie Schone Handen, de schoonmaak in het corrupte Italië begin jaren negentig. Moro maakt gebruik van klikdeals en komt zo steeds hoger in de corruptieketen.

Braziliaanse regering wankelt

Uit de krant van vandaag.
---------------------------------------------------------------------------
De Braziliaanse regering wankelt amper vijf maanden voor de Olympische Spelen in Rio. Zo'n drie miljoen Brazilianen over het hele land demonstreerden gisteren voor de exit van president Dilma Rousseff. Een dag eerder dreigde de grootste coalitiepartij (PMDB) te breken met haar Arbeiderspartij (PT). Die breuk is waarschijnlijk na de hoge opkomst van gisteren. De positie van de oud-guerrillera hangt daarmee aan een zijden draadje.

Komende woensdag beslist het Braziliaanse Hof over enkele voorwaarden voor een afzettingsprocedure tegen Rousseff. De oppositie schermt in de Kamer van Afgevaardigden met een impeachment wegens creatief boekhouden door de regering in het verkiezingsjaar 2014. Een ander, trager spoor naar afzetting loopt via het Kieshof en is gebaseerd op vermeend illegale campagnefinanciering bij de PT. Linksom of rechtsom, ruim de helft van de bevolking steunt de pogingen tot afzetting.

Het enorme chagrijn over de eerste vrouwelijke Braziliaanse president - slechts 11% van de kiezers kan haar beleid waarderen - wordt aangewakkerd door de slepende recessie (drie jaar op rij). Rousseff is daar deels debet aan door wanbeleid en de niet aflatende corruptieschandalen bij onder meer haar eigen Arbeiderspartij (PT).

Zo werd haar voorganger en mentor Luiz Inácio Lula da Silva afgelopen week aangeklaagd voor witwassen en valsheid in geschrifte. De socialist zou ook steekpenningen hebben ontvangen van bouwbedrijven, aldus het OM.

Via grote opblaaspoppen van Lula in gevangenistenue liepen de demonstranten alvast vooruit op de arrestatie van de held van veel arme Brazilianen. "We're all Moro", werd daarbij gescandeerd. Sergio Moro is een onderzoeksrechter uit Curitiba die Lula en tientallen andere politici op de korrel neemt.

Befaamde bonenhap riekt naar corruptie

Uit de krant van vandaag.
-----------------------------------------------------------------------------
De Braziliaanse Bond van Acarajébakkers is in rep en roer. Hun smakelijke bonenhap met garnalen, die hier vooral in het noordoosten in groten getale wordt weggehapt, is sinds kort synoniem aan corruptie. 'Onze goede naam wordt te grabbel gegooid,' protesteren de makers van de Afro-Braziliaanse lekkernij.

Boosdoener is 's lands grootste bouwbedrijf Odebrecht. Medewerkers raakten daar afgelopen jaren wel erg verslaafd aan 'acarajé'.

In onderschepte mailtjes gaat het almaar over leveringen van de snack. 'Kun je woensdagavond nog vijftig acarajés bezorgen op kantoor?', vroeg de ene directeur aan een andere. "Ok, ze komen warm aan."

Odebrecht komt dan wel uit het acarajégekke noordoosten, volgens rechercheurs werd in werkelijkheid over en weer gemaild over smeergeldbetalingen. Afgelopen week hield de federale politie Operatie Acarajé, alweer de drieëntwintigste arrestatieronde in het grote corruptieschandaal dat de Braziliaanse economie in een wurggreep houdt.

Pikant is dat de 'hapjes' mede op het bord belandden bij de spin doctor van president Dilma Rousseff. Deze João Santana ontving tijdens haar verkiezingscampagne in 2014 bijna een miljoen euro van Odebrecht. Het gaat volgens de politie om fout geld uit een overgewaardeerd contract van de bouwer met oliereus Petrobras.

De arrestatie van Santana leidde tot opgetogen reacties bij de oppositie. De afgekoelde afzettingsprocedure tegen Rousseff is plots weer springlevend. De oppositie wedt daarbij op twee paarden: de vermeend illegale financiering van haar campagne en het creatieve boekhouden van haar regering in 2014.

Acarajéverkoper in Salvador de Bahia