Bolivia maakt batterijen met hulp van TU Delft

Uit de Financiële Telegraaf van vanochtend.
--------------------------------------------------------------------
Bolivia gaat Nederlandse kennis kopen om zijn enorme lithiumreserves te gelde te maken. Op 27 augustus tekent prins Jaime de Bourbon Parme, werkzaam bij het ministerie van Buitenlandse Zaken als Speciaal Gezant Natuurlijke Hulpbronnen, het contract in het armlastige, maar grondstofrijke Zuid-Amerikaanse land.

Afgesproken is dat de TU Delft veertig Boliviaanse onderzoekers komende vier jaar leert lithium op te werken tot hoogwaardige batterijen voor onder meer mobieltjes en elektrische auto's. Na de betaalde kennisoverdracht dingen Nederlandse bedrijven mee naar de $ 480 miljoen die Bolivia wil investeren in de opbouw van een eigen batterijindustrie.

"Nederland aast niet op de lithiumvoorraden, anders dan de Aziatische landen die zich bij Bolivia hebben gemeld", zo verklaart een woordvoerster van de ambassade in La Paz de Boliviaanse voorkeur voor ons land. "Bovendien loopt de TU Delft voorop bij de ontwikkeling van lithium-ion-batterijen."

Hoewel de ambassade in La Paz eind 2013 moet sluiten wegens bezuinigingen, houdt Den Haag wel een lokale handelsagent aan met het oog op de verwachte lithiumhausse.

In de hooggelegen (4000 meter) Boliviaanse zoutwoestijn Salar de Uyuni ligt de helft van de wereldvoorraad van het 'goud van de 21e eeuw', zo becijfert de US Geological Survey. De lithiumprijs is afgelopen twaalf jaar ruim verdrievoudigd tot $ 6500 per ton. De vraag naar lithiumbatterijen groeit wereldwijd met zo'n 25% per jaar.

Marcelo Castro bij een lithiumbassin in Salar de Uyuni

Het lichte, zilverwitte metaal, dat met veel minder kilo's méér energie kan dragen dan lood of nikkel, is ideaal voor accu's in elektrische auto's. Het wordt daarnaast ook verwerkt in mobieltjes, laptops, airco's en medicijnen.

Momenteel zijn Chili, Argentinië en Australië goed voor 80% van de mondiale lithiumproductie. Om een verdere prijsexplosie te voorkomen en elektrische auto's goedkoper te maken, is het volgens grondstofanalisten belangrijk dat Bolivia snel werkt maakt van zijn megareserves.

De winning van de grondstof (lithiumcarbonaat) is inmiddels begonnen, zo laat bedrijfsleider Marcelo Castro van staatsmijnbouwbedrijf Comibol zien tijdens een rondleiding over de gure, hagelwitte hoogvlakte van Uyuni.

“We leggen bassins aan in de open lucht en laten die vollopen met pekel (verzadigd zout water, red.) dat onder de grond zit. De zon doet de rest. Het materiaal dat over blijft na de verdamping, wordt in een naastgelegen proeffabriek gezuiverd tot lithiumcarbonaat.”

Comibol krijgt in de hele lithiumketen een meerderheidsbelang, zo verzekert de linkse president Evo Morales. Bolivia is getraumatiseerd door eeuwenlange buitenlandse plunderingen van zijn grondstoffen (zilver, tin, olie, gas) en wil strikte staatscontrole houden over zijn nieuwe kip met gouden eieren.

Waar is Amarildo?

Uit De Telegraaf van vandaag.
--------------------------------------------------------------------------------
"Waar is Amarildo?", vraagt heel Brazilië zich al weken af. Woedende demonstranten en familieleden eisen opheldering over de mysterieuze verdwijning van de 43-jarige metselaar Amarildo de Souza uit Rio de Janeiro.

De analfabete Braziliaan is spoorloos sinds een grootscheepse politieoperatie aan de vooravond van het bezoek van paus Franciscus vorige maand. Die vond plaats in zijn wijk Rocinha, een sloppenheuvel van 70.000 inwoners op een steenworp van Rio's beroemde stranden.

Op gisteren naar buiten gebrachte videobeelden is te zien hoe Amarildo die dag met ontbloot bovenlijf in een politieauto wordt geduwd, terwijl zijn vrouw wanhopig verhaal haalt bij de agenten.

Volgens de politie werd hij verwisseld met een gezochte drugsbaas en na verhoor vrijgelaten. Mogelijk heeft een drugsbende hem daarna vermoord om de politie de schuld te geven, aldus politiebronnen.

Weinig Brazilianen geloven dat. De politie van Rio is berucht om het martelen en laten verdwijnen van 'verdachten'. Twee camera's rond het bewuste politiebureau waren defect op de avond van de verdwijning, net als de GPS van de politieauto.

"Het valt me zwaar om het te zeggen, maar Amarildo is dood", treurt de zus van de vader van zes kinderen. Afgelopen dagen werd op de vuilstort van Rio tevergeefs naar het lijk gezocht.

Extra pijnlijk voor Rio's impopulaire gouverneur Cabral is dat de verdachte agenten deel uitmaken van de zogeheten Pacificerende Politie, het paradepaardje van zijn veiligheidsbeleid.

De 'vredesagenten' moeten met het oog op het komende WK Voetbal (2014) en Olympische Spelen (2016) de orde herstellen tientallen sloppenwijken, waaronder Rocinha.

Braziliaanse vrouwen balen van mannentekort

Column uit De Telegraaf van vandaag.
--------------------------------------------------------------------------------
Alleenstaande vrouwen in Brazilië klagen steen en been over een tekort aan mannen in vooral grote steden.

"Het is heel vervelend", verzucht de 35-jarige designer Adriana terwijl we aan een biertje nippen in een bar in São Paulo. "De weinige leuke mannen die beschikbaar zijn, daten meestal meerdere vrouwen tegelijk. Ze weten dat ze schaars zijn."

Ook Sara (25), een beeldschone rechtenstudente die graag een relatie wil, wordt er moedeloos van. "Misschien moet ik maar lesbisch worden", zegt ze met een zuur lachje.

Cijfers van het landelijke statistiekbureau (IBGE) bevestigen het 'overschot' aan dames. De Braziliaanse bevolking (195 miljoen zielen) telt gemiddeld 94 mannen op iedere honderd vrouwen. In grote steden als Recife (85), Porto Alegre (86), Belo Horizonte (87), Salvador (87), Rio de Janeiro (88) en mijn eigen São Paulo (90) liggen de verhoudingen nog iets schever (waarover ik trouwens bepaald niet rouwig ben).

Hoewel er meer Braziliaanse jongetjes worden geboren dan meisjes, slaat de balans om vanaf het negentiende levensjaar. Demografen noemen drie oorzaken.

Ten eerste zijn jongemannen het voornaamste slachtoffer van de ruim 50.000 (!) moorden die jaarlijks in Brazilië worden gepleegd. Het moordcijfer onder Braziliaanse jongeren ligt bij voorbeeld 273 keer hoger dan dat onder leeftijdsgenoten in Japan en Groot-Brittannië.

Een tweede verklaring voor de mannenschaarste in metropolen is dat de stedelijke dienstensector wordt gedomineerd door beroepen waarin relatief veel vrouwen werken.

Maar het zwaarst weegt dat de Braziliaanse bevolking flink aan het vergrijzen is. De levensverwachting nam fors toe in de afgelopen decennia. Bovendien krijgen Braziliaanse vrouwen steeds minder kinderen (van bijna zes in 1970 tot nog geen twee nu). En hoe ouder de bevolking, hoe vrouwelijker.

Dat het gebrek aan mannen nijpender wordt naarmate de leeftijd vordert, is te merken in de bejaardenbuurt Copacabana. Ruim 60% van de oudere vrouwelijke bewoners woont alleen in de beroemde strandwijk van Rio de Janeiro.

Wellicht handig om te weten voor alleenstaande Nederlandse pensionado's die wel eens iets anders willen dan de Spaanse costa.

Pionieren in Brazilië

Uit de Financiële Telegraaf van vandaag.
--------------------------------------------------------------------------------
De digitale verzekeringswinkel van Pieter Lekkerkerk (37) en Marco Kemp (41) geldt in Braziliaanse media als één van de meest veelbelovende start-ups, maar winst maken de Nederlandse ondernemers na twee jaar nog niet.

"Kosten gaan in Brazilië ver voor de baten uit", vertelt oud-bankier Kemp op het hoofdkwartier van EscolherSeguro in het centrum van São Paulo. "Er liggen grote kansen, maar het is duur en tijdrovend om een bedrijf starten. Gelukkig hadden we een stevig startkapitaal."

In 2009 zegden beiden een goed betaalde baan op (Lekkerkerk bij adviesbureau McKinsey en Kemp bij Banco Santander) om samen de vastgeroeste Braziliaanse verzekeringsmarkt open te breken.

Pas een jaar later was hun bedrijf een feit. Lekkerkerk: "Brazilië heeft een slopende en onlogische bureaucratie, waardoor je minder tijd over houdt voor het echte ondernemen. We betalen alleen al negen keer per maand belasting!"

Gemiddeld is een onderneming in de Zuid-Amerikaanse groeimarkt per jaar 2600 uur kwijt aan belastingverplichtingen, een officieus wereldrecord.

Maar na een stroeve start zit er schot in de zaak. De premie-omzet van EscolherSeguro verdubbelt dit jaar naar € 4 miljoen, waarbij autoverzekeringen de voornaamste pijler vormen. Deze markt groeit met 15% per jaar, mede doordat pas 30% van de Braziliaanse auto's verzekerd rondrijdt. Voorlopig wordt minder dan 1% van de polissen via internet verkocht.

Marco Kemp (l) en Pieter Lekkerkerk.

Kemp: "In Brazilië worden verzekeringen vooral via traditionele tussenpersonen afgesloten. Onze site vervangt die tussenlaag en bevordert concurrentie via prijsvergelijking."

Driekwart van de klanten komt uit de nieuwe Braziliaanse middenklasse, een grote groep kersverse consumenten met een gebruiksaanwijzing waarmee veel bedrijven nog worstelen. Lekkerkerk: "Voordeel is dat ze open staan voor nieuwe producten zoals het onze. Maar je moet je voorwaarden heel goed uitleggen. Elke cent telt in hun kwetsbare gezinsbudget."

Mede door de kracht van internet zien de Nederlanders de macht op de Braziliaanse markt langzaam verschuiven van producenten naar consumenten. Klantvriendelijkheid is geen sterk punt van veel Braziliaanse bedrijven, dus hier ligt een kans voor buitenlanders.

Wie een zaak wil starten in Brazilië, kan echter beter eerst een tijdje vrijblijvend rondkijken in het land. Kemp: "Brazilië is geen land voor beginners, je moet het systeem begrijpen om er zaken te doen. Als buitenlander heb je in het begin geen idee van de prijsverhoudingen. Als je niet uitkijkt, is je startkapitaal in no time verdampt."

EscolherSeguro schakelt daarom zo min mogelijk tussenpersonen in. "We doen alles zelf, behalve boekhouden en schoonmaken. We hebben zelfs de bureaus op eigen houtje in elkaar getimmerd."

Voordeel van Brazilië is dat ondernemen uiteindelijk voor iedereen even ingewikkeld is, vindt Lekkerkerk. "Het is het enige BRIC-land waar er geen sprake is van institutioneel buitenlandertje pesten. Je kunt hier echt een insider worden. Braziliaans Portugees is een leerbare taal en het land heeft een westerse cultuur. En de levenskwaliteit is hoog."

Grote Braziliaanse verzekeraars zoeken het kleine EscolherSeguro inmiddels op om hun afzet te vergroten. Kemp: "De rollen draaien om, ze zien in dat internet niet langer te negeren valt."

De Nederlanders hebben net een investeerder gevonden. "We breiden dit jaar uit van veertig naar zestig werknemers. Winst maken stellen we nog even uit om sneller te groeien. Het begin was erg zwaar, maar het begint steeds leuker te worden."

Romário breekt door als politicus

Stond vandaag in Telesport.
-------------------------------------------------------------------
Romário de Souza Faria (47) is de rijzende ster van de Braziliaanse politiek. Het Kamerlid van de Socialistische Partij (PSB) speelt handig in op de recente protestgolf in het Zuid-Amerikaanse land. Een deel van zijn snel groeiende aanhang ziet de oud-PSV'er zelfs als toekomstig president van Brazilië.

De voormalige dribbelaar uit de sloppen van Rio de Janeiro is in het Braziliaanse parlement al jaren de luis in de pels van de Braziliaanse voetbalbond (CBF) en de FIFA. Dat levert hem plots veel publiciteit op door de protesten tegen onder meer de dure WK-organisatie (€ 10 miljard), uitgerekend het stokpaardje van 'Deputado Romário'.

"Ik wil het Braziliaanse volk feliciteren met de protesten", zo paait de grijzende oud-wereldkampioen (1994) de demonstranten in een Youtube-video die al twee miljoen hits scoorde.

In 2007 was Romário nog één van de ambassadeurs die het WK voor het eerst sinds 1950 naar Brazilië haalde. "Het wordt de beste Copa ooit", jubelde hij toen.

Zeven jaar later voelt de naar eigen zeggen "gematigde socialist" zich "bedrogen" door de organisatie. De CBF-begroting voor de WK-stadions is al ruim twee keer over de kop gegaan (tot € 2,5 miljard). De beloofde mobiliteitswerken in de speelsteden zijn fors vertraagd.

Romário eist een parlementair onderzoek (CPI) naar de handel en wandel van de CBF en haar omstreden voorzitter José Maria Marin, die zich te makkelijk zou plooien naar de eisen van de machtige FIFA. Door de roep van de straat heeft hij inmiddels genoeg politieke steun voor deze 'CPI da Copa'.

De vorige CBF-voorzitter was ook geen vriend van Romário. Teixeira nam vorig jaar ontslag, mede onder druk van de oud-PSV'er.

Een andere ex-PSV'er, Ronaldo, staat als ambassadeur van het WK-comité lijnrecht tegenover zijn oud-collega. Volgens Ronaldo misbruikt Romário de protesten voor eigen politiek gewin. Het Kamerlid kaatst dat 'kameraad Ronaldo' financiële belangen heeft bij het WK en het belang van Brazilië daardoor uit het oog is verloren.

Ook Neymar kreeg onlangs een steek onder water. Romário gelooft niet dat het 21-jarige wonderkind Brazilië volgend jaar naar de wereldtitel kan voeren, zoals de kleine dribbelaar dat zelf in 1994 deed. "Neymar kan Brazilië wel helpen om kampioen te worden, maar hetzelfde doen als de Romário van 1994 zal lastig worden."

Een paar maanden na het WK gaat Brazilië volgend jaar naar de stembus. Romário liet dinsdag weten dat hij gezien zijn groeiende populariteit overweegt om een gooi te doen naar het prestigieuze gouverneurschap van Rio. "Uit respect voor de mensen die mij als kandidaat zien", zo twitterde Baixinho (Kleintje) aan zijn 857.000 volgers.

De topspits van weleer voelt zich als een vis in het water in zijn tweede carrière. "Ik hou van de politiek, omdat ik het volk ermee kan helpen. Jammer dat ik hier vroeger nog niet rijp voor was. Anders was ik eerder politicus geworden."

Brazilië omarmt Argentijnse paus

Uit de krant van vandaag.
----------------------------------------------------------------------------------
Paus Franciscus is als een popster onthaald in Rio de Janeiro, waar gisteren de Wereldjongerendagen zijn geopend op het Copacabana-strand. De Argentijn blijft tot zondag in Brazilië om de dramatische leegloop van zijn kerk te stoppen in 's werelds grootste katholieke land.

De eerste latinopaus werd op zijn eerste buitenlandse reis welkom geheten door een uitzinnige menigte op het vliegveld van Rio. De kwieke 76-jarige kerkvorst maakte daarna meteen een rondrit door de stad. Hoewel de pauskaravaan zich enkele malen vastreed in Rio's chaotische verkeer, hield Franciscus zijn autoraampje open om de locals al zwaaiend, lachend en zoenend te begroeten.

"Ik heb geleerd dat je Brazilianen het beste kunt benaderen via de deur van hun immense hart. Sta me toe om zachtjes aan te kloppen", zo charmeerde hij zijn gastheren daarna in vlot Portugees in een toespraak op het gouvernementspaleis van Rio.

Na afloop braken er in de omgeving onlusten uit toen de politie enkele duizenden demonstranten met traangas bestookte. Het protest was niet primair tegen de paus gericht, maar tegen de corruptie en slechte openbare voorzieningen in Brazilië.

Volgens bronnen van het Vaticaan zal paus Franciscus komende dagen de kant van de boze jongeren kiezen. "Zijn toespraken zullen aansluiten bij de roep om meer transparantie en eerlijkheid in de politiek", weet de Braziliaanse kardinaal Dom Odilo Scherer.

De paus is met een sobere staf naar Brazilië afgereisd en verblijft in een bescheiden kamer op de residentie van het aartsbisdom van Rio. Tot frustratie van de 25.000 politieagenten en soldaten die instaan voor zijn veiligheid, weigert de Argentijn te worden vervoerd in dure, geblindeerde auto's.

De Braziliaanse communicatiestudent Rodrigo Cesar bewondert de eenvoud van de paus. "Dankzij hem schaam ik me niet meer om anderen te vertellen dat ik katholiek ben", vertelt hij in het tijdschrift Veja. Ook de 21-jarige Icaro Silva roemt de Argentijn. "Met zijn simpele en directe stijl opent hij echt deuren naar de jeugd."

Mede doordat veel jongeren de r.k.-kerk ouderwets en afstandelijk vinden, noemt nog maar 57% van de Brazilianen zich katholiek anno 2013 (tegen 90% in 1980).

Paus Franciscus vervolgt zijn charmeoffensief vandaag met een mis in het Maria-bedevaartsoord Aparecida en een ontmoeting met drugsverslaafden in Rio.

Morgen bezoekt hij een straatarme sloppenwijk bij het internationale vliegveld van Rio. 's Avonds spreekt de Nederlandse Annemarie Scheerboom (21) de paus namens heel Europa toe bij een ceremonie op het strand van Copacabana.

De biologiestudent uit Utrecht voelt zich vereerd met de uitverkiezing. "De paus is een grote inspiratiebron."

'Miljardair Eike Batista misleidde beleggers'

Uit de Financiële Telegraaf van gisteren.
-------------------------------------------------------------------------------
Beleggers zijn woedend op de voormalige rijkste Braziliaan Eike Batista. Terwijl zijn grondstofimperium Grupo EBX steeds verder instort, wil een club van ruim duizend Braziliaanse en buitenlandse aanhouders (Unax) zijn resterende banktegoeden laten bevriezen wegens het geven van misleidende informatie.

Het leeglopen van de zeepbel rond Batista, die zijn vermogen in een jaar zag slinken van $ 34,5 miljard naar $ 2,9 miljard, treft de Braziliaanse beurs hard. Hoofdindex Bovespa kelderde ruim 20% in 2013, mede door koersdalingen tot 95% bij de zes beursgenoteerde bedrijven van Grupo EBX.

Oliepoot OGX is het grootste zorgenkind. Begin deze maand maakte OGX bekend dat het zijn tot dusver enige producerende oliebron - tot voor kort goed voor 110 miljoen vaten, aldus Batista - volgend jaar moet sluiten.

Door de verwevenheid van Batista's 'X-imperium' zorgt de crisis bij OGX voor een domino-effect bij OSX (scheepsbouw), MMX (mijnbouw), MPX (energie), CCX (steenkool) en LLX (logistiek).

Batista heeft de Braziliaanse zakenbank BTG Pactual in de arm genomen om het restant van zijn fortuin te redden. Grupo EBX wordt opgeknipt en de schulden van naar schatting $ 5 miljard worden deels geherstructureerd.

Batista gaf de controle over MPX afgelopen week uit handen aan het Duitse energiebedrijf E.ON. De 'X' zal uit de naam worden geknipt om het vertrouwen van beleggers te herwinnen.

Batista is bevriend met Madonna

De 'X' stond volgens Batista, die vorig jaar nog voorspelde dat hij in 2015 de rijkste mens op aarde zou zijn, voor vermenigvuldiging van waarde. De megalomane miljardair geloofde heilig in zijn symbool, vertelt een oud-OGX-collega.

"Hij vroeg in een vergadering hoeveel olie een bepaald veld bevatte. '150 tot 600 miljoen vaten', zei zijn geoloog. Hij had het daarna alleen nog over 'de reserve van 600 miljoen vaten', totdat duidelijk werd dat er geen druppel uit zou komen."

Batista (56), zoon van een Braziliaanse mijnbouwmagnaat en een Duitse moeder, verdiende zijn eerste miljoenen begin jaren tachtig met goudhandel in het Amazonegebied. Tussen 2006 en 2010 profiteerde hij met zes beursgangen van het heersende optimisme over de Braziliaanse economie.

De Braziliaanse staatsbanken BNDES en Caixa Econômica Federal gaven hem goedkope miljardenkredieten voor zijn grote plannen, waaronder de bouw van een 'superhaven' (Porto de Açu) ten noorden van Rio de Janeiro. Batista investeerde ook in horeca, vastgoed en sport (zijn eigen volleybalclub RJX) en trad toe tot de internationale jetset.

Zo kwam de bevriende popster Madonna thuis bij hem eten in Rio. Om indruk te maken had hij een raceauto van McLaren in zijn huiskamer staan, waarmee zoon Thor Batista in 2012 een Braziliaanse fietser doodreed.

De neergang van Grupo EBX valt samen met de toegenomen scepsis rond het Braziliaanse groeiwonder. Mede door minder Chinese honger naar Braziliaanse commodities wordt voor 2013 opnieuw een mager groeicijfer verwacht (2,3%), na 0,9% in 2012 en 2,7% in 2011.

Batista gebruikte huiskamer als parkeerplek (boven)

De McLaren na de dodelijke aanrijding tussen Thor Batista en een fietser.