Trippen tot God

Uit de krant van vandaag.
-------------------------------------------------------------------------------
Geen nood voor Nederlanders die van een trip houden. Als de paddo verboden wordt na het Haagse zomerreces, is er nog een legaal alternatief: ayahuasca, de ‘liaan van de ziel’.

De thee uit het Amazonewoud bevat de harddrug DMT, maar mag door Braziliaanse kerken in ons land worden gedronken als sacrament. Een kwestie van godsdienstvrijheid. “Ik vermoed dat de kerk erg gaat groeien na het paddoverbod ”, zegt Hans Bogers van de Santo Daime-kerk in Den Haag.

De Telegraaf ging aan de thee in een tempel in het bos van Rio de Janeiro en keek verwonderd naar het urenlange zang- en braakritueel van de – deels piepjonge – aanhangers van de kerk.
----------------------------------------------------------------------------------
Stuiterend op een zandweggetje aan de rand van Rio gaat het steeds dieper een natuurpark in. Na een paar kilometer stopt de auto bij een hek met een bord: ‘Eclectisch Centrum van de Universele Lichtstroom’.

Welkom bij Santo Daime, een mengelmoes van katholicisme en natuurreligies die wordt gedreven door een oeroude indianendrank.

We wandelen omhoog naar een huisje en worden verwelkomd door Ricardo Tadeu, een hippie met pretogen die ‘het werk’ (zoals de kerk de bijeenkomsten noemt) deze zondag zal leiden.

“In 1973 lag ik al met drieduizend mensen te slapen in het Vondelpark,” zo vertelt de vijftiger over zijn liefde voor Amsterdam. Wat de gast kan verwachten? Een soort paddotrip? “Het effect van de thee is vergelijkbaar. Maar wij maken een gestuurde reis, terwijl je in een paddotrip alle kanten op kunt.”

Santo Daime streek in 1993 neer in ons land en was lang omstreden. Tijdens een dienst in 1999 werd de kerkleiding opgepakt wegens harddrugbezit. Maar twee jaar later oordeelde de Amsterdamse rechtbank dat de thee “binnen de rituele context van de kerk geen gevaar oplevert voor de volksgezondheid” en dat de vrijheid van godsdienst derhalve zwaarder weegt dan het verbod op DMT.

De kerk heeft wereldwijd zo’n 50.000 leden, van wie 250 in ons land, en stuurt ayahuasca met duizenden liters de aardbol over vanuit de zetel in het Amazonedorpje Ceú do Mapiá, een populaire bestemming onder triptoeristen.

Liaan van de Ziel verstrengeld met kruis. Aankomst gitarist.

Terug in het bos van Rio laat een jongeman in hagelwit pak met een davidsster op de borst, de ‘dress code’ zo blijkt algauw, de nieuwe deelnemer twaalf euro betalen en plechtig intekenen in een beduimeld register.

“Ik gebruik de thee om mijn goede en slechte kanten onder ogen te zien”, zegt hij, soldaat van beroep. “Daime brengt me dichter bij God en mezelf”, zo motiveert een ICT’er zijn lidmaatschap.

Even later wordt boven in de tempel voor de derde keer een bel geluid: theetijd!

Achterin het bont versierde open gebouwtje staat een kan op tafel. Tast toe, knikt de theeschenker. Aarrggh! Het bitterzure brouwsel blijkt nogal een beproeving voor de smaakpapillen.

Na een half uur komen de eerste tripeffecten. Flipperende gedachten, gierende zintuigen.

De mannen en vrouwen – witte jurk, groene sjerp, tiara in het haar – staan gescheiden in een kring en zingen liederen uit een groen boekje, terwijl ze schudden met een soort sambabal.

‘Dai-me luz, dai-me amor’; ‘geef me licht, geef me liefde’. Met gesloten ogen danst iedereen in een eigen vak: twee stapjes naar links, twee stapjes naar rechts. ‘Leve Jezus, leve de boskoningin!’, roept men in koor. Naarmate de trip aan kracht wint, wordt de zang en gitaarmuziek mooier.

Tegelijkertijd groeit mijn verbazing over het feit dat kinderen aan deze heftige ervaring worden blootgesteld.

Een puber wankelt na zijn tweede glas – De Telegraaf is intussen blij dat het zich tot één glas heeft beperkt – met rode, tollende ogen naar de tempelrand om te braken. Hij is lang niet de enige; overgeven is eerder regel dan uitzondering.

Brakende jongen (achter)

“Je moet het als iets positiefs zien. Braken zuivert lichaam en geest,” zegt voedingsdeskundige en veelgebruiker José Luis Vázquez een goede twee uur na aanvang.

Het is pauze en iedereen lijkt weer broodnuchter. “De thee helpt tegen depressiviteit, ontstekingen, ouderdom, noem maar op. Ik heb er zelfs een halfjaar op geleefd in het bos. Zeventien glazen per dag, zonder eten. Het is de grootste schat van de Amazone.”

De Leidse toxicoloog prof. Freek de Wolff onderzocht ayahuasca in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid en concludeerde dat de drank verslavend is noch de gezondheid schaadt. Maar net als bij paddo’s bestaat het risico van een ‘bad trip’.

In Nederland worden psychiatrische patiënten geweigerd bij de kerkdiensten. Net als kinderen, verzekert Bogers. “Anders zeggen ze dat we kinderen aan de drugs helpen. In Nederland zitten we in een glazen huis. In Brazilië zijn ze er makkelijker in. Dat is een spiritueler land.”

De 11-jarige Braziliaanse Andrisa da Silva vertelt in de pauze met een bord cassave op schoot dat de thee “alleen goede dingen” in haar losmaakt. Zelfs als ze niet lekker in haar vel zit, zegt ze desgevraagd. Waaraan ze dan denkt? “Moeder, vader, God, dat soort dingen.”

Toch is het gebruik door kinderen een paar keer ernstig uit de hand gelopen in het Amazonewoud, tot moord en zelfmoord aan toe. Maar de kerk heeft de mediastorm, met beschuldigingen van sektevorming en hersenspoeling, ook in Brazilië doorstaan met een beroep op de culturele en religieuze waarde van het ritueel.

De tweede ronde

Bij het vallen van de avond in Rio is het weer tijd voor thee. Er sluit een nieuweling aan, Pedro Penha, manager, niet gelovig, maar benieuwd naar de drank. Na een kwartier houdt hij het dansen voor gezien.

“Pff, die pasjes, die regeltjes, dat ze het volhouden. Die rituelen zijn gewoon een excuus om samen te trippen. Religie is hier geen doel op zich. Maar zo zittend vermaak ik me wel. De thee is krachtig.”

Pedro Penha: 'Pff, die pasjes.'

Terwijl het steeds kouder wordt in de tempel, zingen Tadeu en gevolg gedisciplineerd door tot de 129^e en laatste hymne van het groene bijbeltje.

Na tien uur en twee trips neemt men afscheid. Morgen is weer een gewone werkdag. En het wonderlijkste is: de ‘liaan van de ziel’ zal geen spoortje van een kater nalaten.
-------------------------------------------------------------------------------------
De Santo Daime-kerk is in 1930 opgericht door een boomlange Braziliaanse rubbertapper, beter bekend als Meester Irineu.

Op een dag gaf een Peruaanse sjamaan hem ayahuasca te drinken, het gekookte aftreksel van een blad (Rainha) en een liaan (Jagube). Irineu kreeg een Maria-visioen en de opdracht een nieuwe christelijke doctrine te verspreiden, gebaseerd op de spirituele, gekerstende thee.

Bij de door De Telegraaf bezochte kerkdienst werd de sterfdag van Meester Irineu herdacht.

Column Drooglegging

Column uit de krant van afgelopen week.
---------------------------------------------------------------------------------
President Lula zette onlangs zijn krabbel onder een verkeerswet die een hoop stof doet opwaaien in Brazilië.

Wie na één biertje achter het stuur gaat zitten, riskeert een boete van bijna 400 euro en verlies van het rijbewijs voor een jaar. Twee drankjes zijn al goed voor een half tot drie jaar celstraf.

Dat is even schrikken in een land waar drank en autorijden elkaar tot dusver weinig in de weg zitten, blijkens de 17.000 alcoholdoden in het verkeer vorig jaar.

De cultuurschok is des te groter doordat de nieuwe limiet (voorlopig in de praktijk 0,2 promille, maar de wet schrijft letterlijk ‘zero tolerance’ voor) tot dusver on-Braziliaans strak wordt gehandhaafd.

Op internet woedt dan ook een stormloop op doe het zelf blaasapparaatjes. Niet alleen onder automobilisten, maar ook onder corrupte politieagenten die een zakcent willen scoren, zo gaan de geluiden in Rio.

De eerste resultaten van de ‘Droge Wet’ liegen er niet om. Het aantal verkeersdoden slonk tientallen procenten afgelopen weekenden. Verzekeringsmaatschappijen kondigen al premieverlagingen aan en uit enquêtes blijkt dat de meeste Brazilianen de wet toejuichen.

Maar er klinkt ook gemor. Een boete van 2,5 minimumloon wegens consumptie van een kersenbonbon, alcoholhoudend mondwater of een wijntje bij de mis? Waarom moeten de goeden onder de kwaden lijden, vragen matige drinkers zich af.

Volgens critici was de oude norm van 0,6 promille prima (Nederland hanteert 0,5) en ontbrak het slechts aan controle. Nu er gepeperde boetes uitgedeeld kunnen worden, is de politie er plots wel als de kippen bij om fuiken te zetten, moppert men.

Bareigenaren zijn helemaal ten einde raad. Volgens de horeca van São Paulo, dat zowel verslaafd is aan auto’s als aan uitgaan, is ruim een kwart van de stappers afgehaakt sinds de drooglegging.

Het fameuze nachtleven van de megastad wordt zo de nek omgedraaid, klinkt het. Restaurants proberen de schade te beperken door goede klanten een lift naar huis te geven.

De regering doet alle klachten af als klein bier; de wet redt immers veel levens.

Ik heb overigens niets te klagen, omdat ik voor geen goud achter het stuur ga zitten in Rio’s verkeersjungle. Bussen rijden ook 's nachts af en aan hier en dat bevalt me al drie jaar uitstekend.

Hamvraag Peru: 'Heeft u plastic?'

Bijna een jaar na de verwoestende aardbeving lijkt Pisco even een stad als alle andere. Op het centrale plein halen jongelui capriolen uit op crossfietsjes, profiteren ijscomannen van het vale zonnetje en zitten stelletjes te knuffelen op bankjes.

Maar de omliggende straten zijn nog steeds één grote ruïne. En van de kerk, waar tijdens de mis van die 15^e augustus veel van de ruim vijfhonderd doden vielen, rest niets dan twee torens met een gapend gat ertussen.

Peru maakt de balans op van ‘de ramp na de ramp’. Het rampenfonds Forsur heeft een puinhoop gemaakt van de wederopbouw, zo is de teneur.

“Er was geld zat. Maar er is één lange strijd van gemaakt om overal zo lang mogelijk over te doen”, zegt de Nederlandse Ada van der Horst van Adesa, een hulporganisatie die ingestorte scholen opbouwt.

Met als gevolg dat tienduizenden Peruanen de winter andermaal doorkomen zonder gedegen dak boven het hoofd.

“Heeft u plastic?”, blijkt algauw de hamvraag bij een bezoek aan de buitenwijken van de halfverwoeste stad Chincha. Nadat de lemen huisjes daar als kaartenhuizen tegen de grond gingen, overleven de bewoners in rieten hutten waarin de drijfnatte winterlucht vrij spel heeft.

“Er is wel plastic uitgedeeld om het riet af te dekken. Maar alleen aan de mensen met eigendomspapieren. En die heeft niemand hier”, zegt een oude dame in een bloemetjeshemd. Verderop zit een jongetje in een PSV-shirt te kleien met de natte grond die de huiskamer voorstelt.

Doordrenkte hutjes in Chincha: 'Meer plastic graag.'

Het hoofd van Forsur heeft intussen ontslag genomen. Alle kritiek berustte volgens hem op de misvatting dat het fonds de wederopbouw niet alleen zou plannen, maar ook uitvoeren.

De minister van Woningbouw stuurt het proces nu zelf en er lijkt eindelijk schot in te komen. Gedupeerde families krijgen 1350 euro voor de bouw van een nieuw huis. Het is de bedoeling dat ook sloppenbewoners de toelage en een eigendomstitel krijgen.

De EU heeft nog eens drie miljoen euro toegezegd na de acht miljoen noodhulp van vorig jaar. Aan de rafelrand van Chincha zouden ze wensen dat de dames en heren uit Brussel de geldzak hoogstpersoonlijk komen afgeven.

“Anders bereikt de hulp ons toch niet. Heeft u echt geen plastic?”

Gat in de kerk van Pisco.

Column Caipira

Uit De Telegraaf.
-----------------------------------------------------------------------------
Onlangs bracht ik vijftig uur van mijn vakantie door in de bus van São Paulo naar de Amazonestad Belém, dwars door de dikke bil van Brazilië. Zo zie je nog eens wat.

Nauwelijks ongerept natuurschoon helaas: de savanne en het tropisch regenwoud zijn goeddeels geweken voor de snelweg. Wat je wel ziet, zijn de akkers en weidelanden waarmee Brazilië naam maakt als steeds grotere mondiale voedselschuur.

In enkele wegrestaurants langs de route, gelegen in exotisch klinkende plaatsen als Anápolis, Gurupi en Acaílândia, werden liedjes van de Braziliaanse evenknieën van Jan Smit gedraaid.

Deze mateloos populaire zangers, met namen als Tonico & Tinoco en Edson & Hudson, zijn herkenbaar aan hun cowboyhoed, laarzen, strakke spijkerbroek en grote akoestische gitaar. Niks geen schuddende sambabillen in dit agrarische achterland, want als je gewoon doet, dan doe je hier al gek genoeg.

Ook langs de zuidoostkust, die cultureel de toon zet in Brazilië, groeit intussen het besef dat er in de diepe binnenlanden méér gebeurt dan biefstuk produceren en ethanol brouwen. Geholpen door het succes van de landbouw is de ‘caipira’, de ietwat pesterige bijnaam voor de Braziliaanse boer, zelfs een beetje hip aan het worden in Rio de Janeiro en São Paulo.

Dat bleek afgelopen maand bij de junifeesten, het Braziliaanse plattelandsfestijn bij uitstek. De societyrubrieken van de kranten uit de grote steden stonden vol Big Brother- en soapsterren die zich op speciale caipirafeesten maar wat graag met kiel en strohoed op de foto lieten zetten.

Onder genot van een stevige caipirinha (de swingende cocktail die dus gewoon ‘boertje’ heet) is het levenslied van Tonico & Tinoco eigenlijk best het luisteren waard!

Een bekende journalist uit Rio, Zuenir Ventura, toog naar het binnenlandse suikerrietmekka Ribeirão Preto en schreef verbaasd dat hij een menigte op een plein uit volle borst ‘Ik ben caipira, pirapora’ had zien zingen. In een andere stad op het platteland zag hij een lokaal theater volstromen voor een avondje bossa nova, de jazzsamba uit Rio de Janeiro.

“Er is niet alleen rijk, maar ook intelligent leven buiten de as Rio-São Paulo”, concludeerde Ventura. Daarmee toch weer terugvallend op zijn grootstedelijke superioriteitsreflex. Helemaal serieus wordt die curieuze caipira kennelijk nog niet genomen.

Big-Brother-helden in caipirakledij

Mexico levert de doden, de VS de wapens

Achtergrondstuk over de krankzinnige drugsoorlog in Mexico uit de krant van vandaag.
----------------------------------------------------------------------------------
Urenlange veldslagen in de steden en een ongekende 493 executies in één maand. De krankzinnige geweldsexplosie in Mexico toont volgens president Felipe Calderón dat hij de oorlog tegen drugs aan het winnen is. Nog geen kwart van de Mexicanen gelooft dat en critici spreken al van “het Irak van Calderón”.

“Wandelen, winkelen of naar een restaurant gaan, is net zoiets als flirten met de dood,” zo schreef de krant El Universal onlangs met gevoel voor drama. Dat weekend was een stad ter grootte van Rotterdam, Culiacán, collectief gegijzeld.

De bevolking bleef thuis uit vrees voor wraakacties van Mexico’s ‘most wanted’ drugsbaas, Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán, wiens zoon net per bazooka geliquideerd was voor een winkelcentrum.

De zondag daarop ontwaakte de hoofdstad van de provincie Sinaloa, nadat ’s nachts weer voorzichtig geswingd was op de vrolijke regionale trompetmuziek, met onheilspellende spandoeken aan de viaducten: ‘Tinnen soldaatjes, agenten van stro, dit is het gebied van Arturo Beltrán.’

‘Regeringen en andere lastposten worden verwijderd.’ ‘Ik ben de baas van het plein. Dit is pas het begin.’

Wat eens te meer bleek toen acht agenten doorzeefd werden in een hinderlaag na een valse melding bij de politiecentrale.

Mexico ziet geschokt toe hoe de niet aflatende drugsoorlog een nieuwe vlucht heeft genomen. Steden in het noorden van het land, waar 90 procent van de Amerikaanse cocaïne de grens overgaat, worden compleet ontwricht door de hondsbrutale drugskartels.

Als reactie heeft Calderón, die het bij zijn aantreden eind 2006 als eerste president waagde het leger massaal op de drugsmaffia af te sturen, duizenden extra militairen naar Sinaloa gestuurd.

Daar belanden ze in het kruisvuur van kartels en bendes die vechten om ‘la plaza’, het territorium. Genoemde Arturo Beltrán en zijn broers voelen zich verraden door Guzmán, de baas van het Sinaloa-kartel, en hebben hun oud-handlanger de oorlog verklaard.

Ze zijn in zee gegaan met de meest geoliede moordmachine van Mexico, Los Zetas, de militaire arm van het Golf-kartel. Een explosief pact dat het volgens analisten in zich heeft de andere kartels en het leger te overrompelen.

Nog geen kwart van de Mexicanen gelooft dat de regering aan de winnende hand is, terwijl 58 procent zijn geld op de kartels zou zetten.

Opvallend genoeg blijkt uit dezelfde peiling van El Universal dat ruim vier op de vijf Mexicanen de drugsoorlog toch steunen en vinden dat het leger moet doorvechten. De zwakke, corrupte politie wordt helemaal kansloos geacht tegen de steenrijke kartels met hun zware wapentuig.

“We gaan deze oorlog niet winnen, maar we kunnen er ook niet mee stoppen. Dit is het Irak van Calderón aan het worden,” aldus politiek analist Jorge Zepeda. De conservatieve president waarschuwt dat de strijd “lang en pijnlijk” zal zijn en laat het leger nog zeker twee jaar doorvechten.

Zijn bondgenoot in Washington, beducht voor het ontstaan van een grote narcostaat pal aan de zuidgrens, draagt met 1,4 miljard dollar een steentje bij komende drie jaar. Een schijntje, vindt Mexico, dat bovendien eist dat de Amerikanen de eigen snuivers harder aanpakken.

“De kartels halen hun bazooka’s en dollars uit de VS en Mexico levert de doden. Het is ironisch,” zegt Klaas Wellinga van de Universiteit Utrecht. De Mexico-kenner deelt de analyse van Calderón in zoverre dat het “onbeschrijflijke recente geweld” het gevolg is van scheuren in de kartels.

“Het leger deelt hen wel klappen uit. Maar de plaatsvervangers staan direct klaar zolang drugs in de criminele sfeer blijven. Het waterbedeffect.”

De woelingen in maffialand, dat voorheen tientallen jaren ongehinderd zijn zakken kon vullen, gaan gepaard met bizar sadisme. Vooral Los Zetas (van ‘Z’, niet te verwarren met de nobele held Zorro) lappen alle erecodes aan de laars en deinzen er niet voor terug slachtoffers te onthoofden en ook vrouwen en kinderen te executeren.

Maar deze voormalige elitesoldaten, veelal in de VS getraind in drugsbestrijding, zijn wel de droom van iedere drugsbaron. Ook oud-militairen uit Guatemala met veel ervaring uit de eigen vuile oorlog vechten mee.

En Los Zetas proberen net als andere kartels het leger uit te hollen met spandoeken in de trant van: ‘Bij ons krijg je wel een goed salaris en hoef je geen smerige soep te eten. Bel nu!’

Dat mist zijn uitwerking niet: dagelijks deserteren tientallen militairen, vaak rechtstreeks naar de gelederen van de vijand.

Wat als de oorlog tegen drugs uiteindelijk zelfs het leger te machtig blijkt? Een vorm van legalisering? In Washington is de animo daartoe nul, maar onder de murw gebeukte Mexicanen klinkt de roep steeds luider.

‘s Lands grootste schrijver Carlos Fuentes: “Dit is alleen op te lossen als een groep van zes, zeven, acht of tien landen zou beslissen de drugs geleidelijk uit de criminaliteit te halen.”

Even een ballonnetje oplaten

Stukje uit Elsevier.

Vorige week vloog er nog een ballon tegen het raam van een appartement in Copacabana. Bewoner gewond, en bedankt!
------------------------------------------------------------------------------
Tijdens de Braziliaanse junifeesten is het ieder jaar weer oppassen voor neerstortende onbemande luchtballonnen. Politie, brandweer en luchtverkeersleiders zien vertwijfeld toe hoe de stuurloze creaties voor bosbranden en bijna rampen bij vliegvelden en olieraffinaderijen zorgen.

Volgens traditie worden de tot veertig meter hoge ballonnen deze maand opgelaten om enkele heiligen gunstig te stemmen. Het volksvermaak is sinds tien jaar verboden, maar de ballonmakers blijven drie jaar celstraf en gepeperde boetes riskeren voor hun passie.

Net als bij ‘Te land, ter zee en in de lucht’ zijn originaliteit en lage kosten van het ontwerp minstens zo belangrijk als de duurzaamheid. Wat maakt dat een deel van de vliegende sigaren, uien en wat dies meer zij, al snel brandend tegen de vlakte gaat.

Artistiek volksvermaak of vliegende brandbom?

Rio de Janeiro is met haar beboste bergkammen kwetsbaar voor branden, te meer nu in juni de droge winter aanbreekt. Volgens de regionale brandweer hebben de ballonnen dit jaar al vijfhonderd bosbranden veroorzaakt.

Commandant Wanius de Amorim ziet het elk jaar erger worden. “Je hebt mensen die het mooie kunst vinden, maar het is extreem gevaarlijk. Geef hen aan!”

De politie speelt kat en muis met professionele ballonclubs die veelal aan de randen van de stad opereren. In Rio en São Paulo zijn al honderden feestvierders opgepakt.

Maar De Amorim vindt dat zij er te vaak met een boete of alternatieve straf vanaf komen. “Ze zouden ook moeten worden aangeklaagd voor bendevorming en het overtreden van luchtveiligheidsregels.”

Tegelijkertijd probeert de Vereniging van Vrienden van de Ballon de juniballon uit het verdomhoekje te halen. De club uit Rio argumenteert dat het ongrondwettelijk is om uitingen van een “icoon van de Braziliaanse cultuur” te verbieden.

Een ramp lijkt een kwestie van tijd. Bij het internationale vliegveld van São Paulo explodeerde onlangs een ballon op dertig meter van een vliegtuig dat net met vierduizend liter kerosine was volgetankt.

Doorstart Lichtend Pad

De maoïstische terreurbeweging Lichtend Pad heeft een doorstart gemaakt. De Peruaanse regering heropent de jacht op de gevreesde revolutionairen, die dankzij drugshandel een comeback maken op het platteland.

Dat is volgens het leger de prijs voor het jarenlange veronachtzamen van de splinters van Lichtend Pad, dat in 1980 een burgeroorlog begon die in twintig jaar bijna 70.000 Peruanen het leven zou kosten.

“Het blijft een latente dreiging”, aldus de verontruste generaal Raymundo Flores. Hij heeft als hoofd van een nieuw commando in de cocateeltvalleien bij Ayacucho, de bakermat van Lichtend Pad, de opdracht om de guerrilla alsnog met wortel en tak uit te roeien.

Het aantal strijders is afgelopen jaren van 200 opgelopen naar 800, zo wordt geschat. Maar waar het oude Lichtend Pad complete dorpen uitmoordde met kapmessen, stenen en bijlen, beschikt de nieuwe lichting over geweren en granaten.

Zo zijn sinds 2005 veertig agenten gedood in hinderlagen. De maoïsten proberen de bevolking onderwijl gerust te stellen; via pamfletten laten ze weten dat de tijd van slachtingen onder onwillige ‘bourgeois’ boeren voorbij is.

De operationeel leider van Lichtend Pad, ‘Artemio’, stelt vrijlating van zijn gevangen kameraden als voorwaarde voor een vredesproces. Iets waar de regering niet over peinst.

Artemio ziet oprichter Abimael Guzmán (73) nog altijd als de grote roerganger van Lichtend Pad. De oud-filosofieleraar, die Ché Guevara maar een braaf burgermannetje vond, moet vanuit zijn cel op een marinebasis voor de kust van Lima toezien hoe zijn revolutionaire idealen zijn uitgekristalliseerd tot ordinaire drugshandel, net als bij de Colombiaanse FARC-guerrilla.

Het leger claimt intussen onlangs de tweede man achter Artemio te hebben gedood.

Abimael Guzmán