zaterdag, augustus 29, 2015

Biercrisis in Venezuela

Column uit De Telegraaf.
-----------------------------------------------------------------------------------
Apart 'nieuwtje' uit Venezuela afgelopen week. 'Lading mout uit Frankrijk komt aan in Venezolaanse haven. Genoeg om de markt vier weken van bier te voorzien.'

In een ander land zou het de krant vermoedelijk niet halen. Maar in het afglijdende buurland van het koninkrijk is zo'n levering momenteel best bijzonder.

Na het toiletpapier, meel, luiers en medicijnen raakt nu ook het gerstenat op. Er komt zo weinig hop en mout binnen dat twee grote brouwerijen onlangs plat gingen. Zelf produceert het land maar één grondstof: olie.

Sollen met de biertoevoer is spelen met vuur voor een Venezolaanse president. De dorstige kiezer in het zwoele Caribische land - goed voor een plek in de mondiale top tien als het gaat om veel pils drinken - kan dat absoluut niet waarderen.

Zelfs de overleden dictator Chávez, een geheelonthouder die 'kapitalistische' alcohol verfoeide, hield het gouden goedje goedkoop en ruim voorradig. Onder opvolger Maduro verdwijnt weliswaar steeds meer voedsel uit de schappen, het populaire Polar-bier was tot dusver heilig.

De bodem van de schatkist komt echter in zicht. De economie krimpt dit jaar 7% door de lage olieprijs. De regering geeft de brouwerijen nauwelijks dollars meer.

De biercrisis komt, een paar maanden voor cruciale parlementsverkiezingen, op een bitter moment voor Maduro. Zo bitter dat het hoofd van de landelijke drankkoepel laatst werd opgepakt toen hij alarm sloeg. De klokkenluider hangt twee tot vijf jaar cel boven het hoofd wegens 'zaaien van paniek en onrust' en 'valse informatie'.

Bierdrinkers weten wel beter. De prijskaartjes bij de slijter liegen niet. De kosten van een kratje Polar lopen op tot een derde minimumloon. Voor Heineken betaal je nog een paar keer meer.

"Een vriend van me heeft het land verlaten vanwege de bierschaarste", zo signaleert studentenleider Roderick Navarro een nieuwe type vluchteling.

maandag, augustus 17, 2015

Column Belo Monte

Uit De Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------------
Het gaat hard met de bouw van de omstreden Belo Montedam. Komende maand moet het stuwmeer vollopen in het Amazonewoud. Later dit jaar begint de eerste turbine te draaien van 's werelds op twee na grootste waterkrachtcentrale.

Ik nam er in 2011 een kijkje bij de start van de bouw. Indianen verzetten zich toen hevig tegen het miljardenproject in hun heilige Xingurivier.

Het beroemde opperhoofd Raoni reisde de wereld rond voor steun. Vips als Sting, Arnold Schwarzenegger en Jacques Chirac sloten zich aan bij zijn strijd. "De Braziliaanse president zal me moeten vermoorden om Belo Monte te bouwen", dreigde de getooide ereburger van Parijs.

Raoni is met 85 lentes de jongste niet meer. Andere stamhoofden lieten hun bezwaren afkopen met speedboten en Hilux-jeeps. Ook het merendeel van de achtduizend gemengde families die moeten wijken voor Belo Monte, heeft inmiddels een deal gesloten met de dambouwers.

Het verzet komt nu vooral van het lokale openbaar ministerie. Dat heeft 22 aanklachten lopen tegen Belo Monte omdat het staatsgecontroleerde bouwconsortium voorwaarden voor de vergunning aan zijn laars lapt.

Zo komt er van de geëiste bescherming van omliggende indianenreservaten bar weinig terecht. Gelukszoekers uit Altamira - het wetteloze stadje bij Belo Monte waar tienduizenden ingenieurs, bouwvakkers en prostituees zijn neergestreken - maken daar ongehinderd hout buit.

Maar afbraak van de vergevorderde dam is natuurlijk geen optie meer. Het met droogte kampende zuiden van Brazilië zit te springen om stroom uit het natte noorden. Een Chinees bedrijf is al bezig met de duizenden kilometers lange transmissielijn.

De bulldozertactiek rond Belo Monte belooft weinig goeds voor de rest van het Amazonegebied. De Braziliaanse regering wil nog tientallen stuwdammen bouwen in 's werelds grootste regenwoud. Het volgende mikpunt is de Tapajós, een andere maagdelijke indianenrivier.

Opperhoofd Raoni

donderdag, augustus 13, 2015

Pleidooi voor vrij wapenbezit

Uit De Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------------
Vijf Braziliaanse mannen schuifelen begerig langs de vitrines van wapenwinkel Ao Gaucho in hartje São Paulo. "Kijken, kijken, niet kopen", treurt eigenaar Sergio Maresca nadat de groep onverrichter zake naar buiten is gelopen.

"Vraag naar wapens is er wel", vervolgt de vriendelijke kale Braziliaan, de vierde generatie van het negentig jaar oude familiebedrijf. "Veel zelfs. Vooral onder slachtoffers van geweld die zich willen verdedigen. Maar als ik uitleg hoe moeilijk het is om een vergunning te krijgen, haken ze af."

Er gloort sinds kort hoop op betere tijden voor de familie Maresca. Het strenge Ontwapeningsstatuut dat de firma sinds 2003 driekwart van de omzet heeft gekost, ligt zwaar onder vuur in het Braziliaanse Congres. De zogeheten 'Bancada da Bala' (Kogelfractie) stevent af op een meerderheid voor het versoepelen van wapenbezit.

Rechts drukt zijn agenda door nu de regerende Arbeiderspartij in de touwen hangt door economische krimp (2% in 2015) en corruptieschandalen. De minimumleeftijd voor wapenbezit gaat volgens het wetsvoorstel omlaag van 25 naar 21. Wie geen strafblad heeft en geestelijk in orde is, mag negen wapens hebben en vijftig kogels per maand kopen (nu zijn dat er vijftig per jaar).

Hoop op betere tijden in wapenwinkel Ao Gaucho

De conservatieven nemen ook het grootste obstakel voor wapenbezit op de korrel. Burgers krijgen sinds 2003 alleen een vergunning als hun 'fysieke integriteit' direct gevaar loopt. Het is de federale politie die de afweging maakt. Rijk zijn is in ieder geval geen geldige reden voor een wapen. In een onveilige buurt wonen evenmin.

Het ontwapenen van goedwillende burgers speelt criminelen in de kaart, betogen tegenstanders. Voor boeven is het immers een koud kunstje om illegaal wapentuig te kopen via Paraguay en Bolivia. "De Braziliaanse regering maakt een dubbele fout. Ze biedt de bevolking geen veiligheid én belet haar om zich te verdedigen", aldus de leider van de Kogelfractie, Alberto Fraga.

Het geweld in Brazilië is toegenomen sinds 2003. Er werden vorig jaar 60.000 moorden gepleegd, waarvan 70% via vuurwapens. Volgens voorstanders was dit aantal zonder het statuut nog hoger uitgevallen.

Zij vrezen voor wildwesttaferelen als de federale politie haar controletaak kwijtraakt. In steden als Rio de Janeiro, waar over een jaar de Olympische Spelen zijn, vliegen kogels nu al regelmatig in het rond. In de eerste zeven maanden van 2015 werden daarbij 111 nietsvermoedende voorbijgangers geraakt, telde de ngo Bala Perdida em Tiroteio.

zondag, augustus 09, 2015

Hete Winter

Column uit De Telegraaf.
------------------------------------------------------------------------------------
Waar Rio de stranden heeft, is São Paulo trots op zijn SESC. Miljoenen 'paulistanos' ontmoeten elkaar in deze grote buurtcentra waar je goedkoop kunt sporten, eten en cultuur snuiven. SESC wordt betaald door werkgevers en is bedoeld voor werknemers.

Helemaal sympathiek is dat ook een buitenlandse freelancer de voorzieningen (deels) mag gebruiken. Ik kom vaak bij de SESC in mijn buurt, vooral om warme kaasbroodjes weg te happen en kranten te lezen.

Al is het de laatste tijd wel erg rumoerig in de leeszaal. Het zit er vol gewone Brazilianen die zich zuchtend en vloekend door het nieuws worstelen. Geef ze eens ongelijk. De media staan in het jaar tussen WK en Olympische Spelen bol van de narigheid.

Een greep uit de recente krantenkoppen spreekt boekdelen: 'Recessie weer dieper dan verwacht'; 'Creditcardrente stijgt naar 312% per jaar'; 'Werkloosheid blijft oplopen'; 'Energierekening 70% omhoog in een jaar'; 'Groot corruptieschandaal in de elektriciteitsector'.

Een bejaarde Braziliaan met hazenoren ontploft boven zijn krant. 'We moeten in opstand komen tegen die klotepolitici,' tiert hij tegen zijn buurman. Een naar cachaça walmende tafelgenoot tekent ezelsoren boven foto's van de in ongenade gevallen president Dilma Rousseff. Een ontslagen textielarbeider mokt hardop over het gebrek aan vacatures in de krant .

Ook buiten het SESC-gebouw is de crisis pijnlijk zichtbaar. Een groeiend legertje werklozen staat kansloze rommel te slijten bij het stoplicht, van plastic muizen tot jarenoude edities van een Braziliaans opinietijdschrift.

Handiger pakt een verkoper van 'Weg met Dilma'-shirts het aan. Zijn handelswaar is flink in trek in de aanloop naar een landelijk protest tegen de regering volgende week. Het belooft nog een hete Braziliaanse winter te worden.

dinsdag, juli 21, 2015

Profiel Eduardo Cunha: 'Ik ga de regering opblazen'

Uit De Telegraaf.
--------------------------------------------------------------------------------
Eduardo Cunha (56) geldt als de Frank Underwood, de manipulator uit de tv-serie House of Cards, van Brazilië. De omstreden Congresvoorzitter zint op een afzettingsprocedure tegen president Dilma Rousseff. "Ik ga de regering opblazen", aldus de nietsontziende machtspoliticus uit Rio, die zelf president wil worden.

Op papier is Cunha Rousseffs steunpilaar in het Congres. Hij is lid van de grootste coalitiepartner (PMDB) maar dat belet hem niet om continu aan de stoelpoten te zagen van de geplaagde president.

Cunha maakt sluw gebruik van haar historisch lage populariteit. Nog maar 9% van de Brazilianen ziet Rousseff zitten. De gewezen groeieconomie gaat gebukt onder een zware recessie, stijgende werkloosheid en een uitdijend corruptieschandaal waar Rousseffs Arbeidspartij tot over de oren in zit.

Cunha wil dat Rousseff plaatsmaakt, maar intussen wordt de conservatieve 'carioca' zelf beschuldigd van homohaat en allerlei malversaties, waaronder een schimmige vastgoeddeal met een Colombiaanse drugsbaas.

Bovendien dook Cunha's naam afgelopen week op in hetzelfde corruptieschandaal als de president. Hij streek vijf miljoen dollar smeergeld op bij een deal met staatsoliebedrijf Petrobras, aldus een kroongetuige. "Leugens onder druk van de regering", kaatste Cunha die Rousseff daarop de oorlog verklaarde.

Dat maakt haar positie nóg wankeler in het Congres. De wil van haar grote rivaal is wet in het 'House of Cunha'. "Zijn macht berust vooral op angst", weet een ingewijde. "Cunha speelt het keihard. Hij fabriceert dossiers om tegenstanders te chanteren. Hij zal niet rusten tot hij president is."

Eduardo Cunha (credit: Agência Brasil)

maandag, juli 13, 2015

Fietsstad São Paulo

Column uit De Telegraaf.
--------------------------------------------------------------------------------
Stel, je zit achter het stuur na een avondje stappen. Aangeschoten als je bent, zie je een rood licht over het hoofd. Je botst daardoor zo hard op een fietser dat zijn rechterarm wordt losgerukt en in je auto belandt. Wat doe je?

Een psychologiestudent uit São Paulo schokte Brazilië door gewoon door te rijden. De arm dumpte hij zonder pardon in een sloot. Het slachtoffer, een glazenwasser die zondagochtend vroeg naar zijn werk fietste, overleefde maar kan zijn beroep nooit meer uitoefenen.

Het bizarre ongeluk op de centrale Avenida Paulista bleek het startschot voor een verkeersrevolutie. Fietsers zouden niet langer vogelvrij zijn in de stad van twintig miljoen inwoners, beloofde burgemeester Haddad. Hij legde, vrijwel vanuit het niets, driehonderd kilometer fietspad aan in een jaar.

Onlangs was de iconische Paulista aan de beurt. Tienduizenden fietsers vierden feest in de middenberm waar je nu fluitend langs de eeuwige files trapt. Het stalen ros, lang gezien als een speeltje voor armoedzaaiers en geitenbreiers, begint zowaar hip te worden.

Een deel van de automobilisten is minder blij. Door die linkse hobby is er nu nóg minder ruimte op de weg, klagen zij. Tegenstanders van de linkse burgemeester zien de rode kleur van de fietspaden als bewijs voor zijn communistische bedoelingen. Uit protest worden her en der punaises voor de wielen gestrooid.

Het is een achterhoedegevecht. Tweederde van de 'paulistanos' steunt de fietspaden, bleek uit recent onderzoek. Er komt dit jaar nog honderd kilometer bij. Zo sluit de verstokte autostad aan bij de kopgroep van fietsvriendelijke Zuid-Amerikaanse metropolen.

De ex-glazenwasser waar het allemaal mee begon, profiteert mee. De eenarmige Braziliaan is terug in het zadel en gebruikt de fietspaden elke dag.

De dappere fietser (credit: Bike é Legal)

zondag, juni 28, 2015

Sambavoetbal is ziek - Picknicken in het Maracanã

Stond vandaag in Telesport.
------------------------------------------------------------------------------------
Het Braziliaanse voetbal kampt met een post-WK-depressie. Een jaar na de Copa worstelt de Seleção met het 7-1-trauma tegen Duitsland en zit de Braziliaanse voetbalbond (CBF) tot over de oren in het FIFA-schandaal.

Het WK was tot 8 juli nog één groot feest geweest, met veel doelpunten en een geslaagde organisatie. Sinds de historische afstraffing in de halve finale is het kommer en kwel in het País do Futebol.

"Die 7-1 verpestte alles", verzucht Renato Alves. De jonge loodgieter kijkt in een bar in São Paulo met pijn in zijn ogen naar de stroeve verrichtingen van Brazilië in de Copa America in Chili. Zonder de geschorste sterspeler Neymar werd gisteren in de kwartfinale na strafschoppen verloren van Paraguay.

Luttele Braziliaanse supporters waren naar Chili afgereisd. In de straten van São Paulo was afgelopen weken geen geelgroene vlag te bespeuren. Het lijkt wel of de Brazilianen zich schamen voor hun vroegere grote trots.

De bekoelde band met de Seleção valt samen met groeiende woede over de CBF. De particulier gerunde bond is een broeinest van corruptie en zelfverrijking. De bestuurders steken de opbrengsten van het Braziliaanse elftal in eigen zak over de rug van de zieltogende jeugdopleiding en clubs. De CBF trok zich niets aan van het WK-fiasco. De top bleef zitten en benoemde de behoudende Dunga tot nieuwe bondscoach.

Door de recente FBI-operatie daalde het vertrouwen in de bond helemaal tot een dieptepunt. Vicevoorzitter Marin zit in een Zwitserse cel op verdenking van corruptie. Zijn halsoverkop naar Brazilië gevluchte baas Del Nero duikt als 'co-conspirator #12' ook op in het FBI-dossier, aldus Braziliaanse media. Del Nero liet de Copa America schieten. Chili heeft namelijk een uitleveringsverdrag met de VS.

José Marin

Oud-PSV'ers Romário en Ronaldo eisen Del Nero's aftreden. Op initiatief van senator Romário komt er een parlementair onderzoek naar de handel en wandel van de CBF. "Dit is een niet te missen kans om ons voetbal definitief op te schonen", aldus de populaire politicus. "Wel jammer dat we daar de FBI voor nodig hadden."

Er is meer slecht nieuws op komst voor de CBF. De FBI gaat met de stofkam door een duizendtal contracten rond het WK. Daarbij hebben de Amerikanen speciale aandacht voor de omstreden oud-bondsvoorzitter Ricardo Teixeira (1989-2012).

Uit gegevens van de Braziliaanse financiële waakhond (Coaf) blijkt dat Teixeira tussen 2009 en 2012 ruim 130 miljoen euro via zijn bankrekening versluisde. De ex-schoonzoon van João Havelange was in deze jaren hoofd van het WK-comité. Het Duitse bedrijf Bilfinger gaf onlangs toe smeergeld te hebben betaald voor een Braziliaanse WK-klus. Aan wie precies is vooralsnog onduidelijk.

Teixeira is tevens in opspraak door een geheime rekening in Monaco. Hierop zou vanuit Qatar 30 miljoen euro zijn gestort in ruil voor het steunen van de Arabische WK-bid voor 2022. Teixeira ontkent.
------------------------------------------------------------------------------------
Picknicken in het Maracanã

Picknicks, bar mitswa's, bruiloften; het kan sinds het WK allemaal in het Maracanã. Voetbal brengt te weinig geld in het laatje van de particuliere stadionbeheerder.

De voor 350 miljoen euro verbouwde voetbaltempel loopt niet vol voor competitiewedstrijden in Rio. De supporters vinden de kaartjes te duur; clubs wijten dat weer aan de hoge huurkosten.

Naast het Maracanã schrijven nog zeven van de twaalf WK-stadions rode cijfers. Een deel wordt zelfs helemaal niet (Cuiabá) of nauwelijks (Manaus) gebruikt. Hier draait de overheid op voor het onderhoud.

De Braziliaanse belastingbetaler moest ook de bouwkosten (totaal: 2,5 miljard euro) al grotendeels ophoesten. De FIFA kan met een recordwinst van 2,3 miljard euro wel juichen over het WK.
------------------------------------------------------------------------------------
'De zondebok van de CBF'

"Alleen ik? En de rest dan?" Zo reageerde José Marin (83) op zijn arrestatie tijdens het FIFA-congres in Zürich. De oud-baas van de Braziliaanse voetbalbond voelt zich een zondebok.

Marin heeft, zo blijkt uit door de FBI afgeluisterde gesprekken met de obscure marketingmagnaat José Hawilla, miljoenen euro's aan steekpenningen ontvangen voor de rechten van de Copa America en de Copa do Brasil.

Bij uitlevering aan de VS hangt hem twintig jaar cel boven het hoofd. Tenzij Marin net als Hawilla een klikdeal sluit met de Amerikaanse justitie.