dinsdag, juli 21, 2015

Profiel Eduardo Cunha: 'Ik ga de regering opblazen'

Uit De Telegraaf.
--------------------------------------------------------------------------------
Eduardo Cunha (56) geldt als de Frank Underwood, de manipulator uit de tv-serie House of Cards, van Brazilië. De omstreden Congresvoorzitter zint op een afzettingsprocedure tegen president Dilma Rousseff. "Ik ga de regering opblazen", aldus de nietsontziende machtspoliticus uit Rio, die zelf president wil worden.

Op papier is Cunha Rousseffs steunpilaar in het Congres. Hij is lid van de grootste coalitiepartner (PMDB) maar dat belet hem niet om continu aan de stoelpoten te zagen van de geplaagde president.

Cunha maakt sluw gebruik van haar historisch lage populariteit. Nog maar 9% van de Brazilianen ziet Rousseff zitten. De gewezen groeieconomie gaat gebukt onder een zware recessie, stijgende werkloosheid en een uitdijend corruptieschandaal waar Rousseffs Arbeidspartij tot over de oren in zit.

Cunha wil dat Rousseff plaatsmaakt, maar intussen wordt de conservatieve 'carioca' zelf beschuldigd van homohaat en allerlei malversaties, waaronder een schimmige vastgoeddeal met een Colombiaanse drugsbaas.

Bovendien dook Cunha's naam afgelopen week op in hetzelfde corruptieschandaal als de president. Hij streek vijf miljoen dollar smeergeld op bij een deal met staatsoliebedrijf Petrobras, aldus een kroongetuige. "Leugens onder druk van de regering", kaatste Cunha die Rousseff daarop de oorlog verklaarde.

Dat maakt haar positie nóg wankeler in het Congres. De wil van haar grote rivaal is wet in het 'House of Cunha'. "Zijn macht berust vooral op angst", weet een ingewijde. "Cunha speelt het keihard. Hij fabriceert dossiers om tegenstanders te chanteren. Hij zal niet rusten tot hij president is."

Eduardo Cunha (credit: Agência Brasil)

maandag, juli 13, 2015

Fietsstad São Paulo

Column uit De Telegraaf.
--------------------------------------------------------------------------------
Stel, je zit achter het stuur na een avondje stappen. Aangeschoten als je bent, zie je een rood licht over het hoofd. Je botst daardoor zo hard op een fietser dat zijn rechterarm wordt losgerukt en in je auto belandt. Wat doe je?

Een psychologiestudent uit São Paulo schokte Brazilië door gewoon door te rijden. De arm dumpte hij zonder pardon in een sloot. Het slachtoffer, een glazenwasser die zondagochtend vroeg naar zijn werk fietste, overleefde maar kan zijn beroep nooit meer uitoefenen.

Het bizarre ongeluk op de centrale Avenida Paulista bleek het startschot voor een verkeersrevolutie. Fietsers zouden niet langer vogelvrij zijn in de stad van twintig miljoen inwoners, beloofde burgemeester Haddad. Hij legde, vrijwel vanuit het niets, driehonderd kilometer fietspad aan in een jaar.

Onlangs was de iconische Paulista aan de beurt. Tienduizenden fietsers vierden feest in de middenberm waar je nu fluitend langs de eeuwige files trapt. Het stalen ros, lang gezien als een speeltje voor armoedzaaiers en geitenbreiers, begint zowaar hip te worden.

Een deel van de automobilisten is minder blij. Door die linkse hobby is er nu nóg minder ruimte op de weg, klagen zij. Tegenstanders van de linkse burgemeester zien de rode kleur van de fietspaden als bewijs voor zijn communistische bedoelingen. Uit protest worden her en der punaises voor de wielen gestrooid.

Het is een achterhoedegevecht. Tweederde van de 'paulistanos' steunt de fietspaden, bleek uit recent onderzoek. Er komt dit jaar nog honderd kilometer bij. Zo sluit de verstokte autostad aan bij de kopgroep van fietsvriendelijke Zuid-Amerikaanse metropolen.

De ex-glazenwasser waar het allemaal mee begon, profiteert mee. De eenarmige Braziliaan is terug in het zadel en gebruikt de fietspaden elke dag.

De dappere fietser (credit: Bike é Legal)

zondag, juni 28, 2015

Sambavoetbal is ziek - Picknicken in het Maracanã

Stond vandaag in Telesport.
------------------------------------------------------------------------------------
Het Braziliaanse voetbal kampt met een post-WK-depressie. Een jaar na de Copa worstelt de Seleção met het 7-1-trauma tegen Duitsland en zit de Braziliaanse voetbalbond (CBF) tot over de oren in het FIFA-schandaal.

Het WK was tot 8 juli nog één groot feest geweest, met veel doelpunten en een geslaagde organisatie. Sinds de historische afstraffing in de halve finale is het kommer en kwel in het País do Futebol.

"Die 7-1 verpestte alles", verzucht Renato Alves. De jonge loodgieter kijkt in een bar in São Paulo met pijn in zijn ogen naar de stroeve verrichtingen van Brazilië in de Copa America in Chili. Zonder de geschorste sterspeler Neymar werd gisteren in de kwartfinale na strafschoppen verloren van Paraguay.

Luttele Braziliaanse supporters waren naar Chili afgereisd. In de straten van São Paulo was afgelopen weken geen geelgroene vlag te bespeuren. Het lijkt wel of de Brazilianen zich schamen voor hun vroegere grote trots.

De bekoelde band met de Seleção valt samen met groeiende woede over de CBF. De particulier gerunde bond is een broeinest van corruptie en zelfverrijking. De bestuurders steken de opbrengsten van het Braziliaanse elftal in eigen zak over de rug van de zieltogende jeugdopleiding en clubs. De CBF trok zich niets aan van het WK-fiasco. De top bleef zitten en benoemde de behoudende Dunga tot nieuwe bondscoach.

Door de recente FBI-operatie daalde het vertrouwen in de bond helemaal tot een dieptepunt. Vicevoorzitter Marin zit in een Zwitserse cel op verdenking van corruptie. Zijn halsoverkop naar Brazilië gevluchte baas Del Nero duikt als 'co-conspirator #12' ook op in het FBI-dossier, aldus Braziliaanse media. Del Nero liet de Copa America schieten. Chili heeft namelijk een uitleveringsverdrag met de VS.

José Marin

Oud-PSV'ers Romário en Ronaldo eisen Del Nero's aftreden. Op initiatief van senator Romário komt er een parlementair onderzoek naar de handel en wandel van de CBF. "Dit is een niet te missen kans om ons voetbal definitief op te schonen", aldus de populaire politicus. "Wel jammer dat we daar de FBI voor nodig hadden."

Er is meer slecht nieuws op komst voor de CBF. De FBI gaat met de stofkam door een duizendtal contracten rond het WK. Daarbij hebben de Amerikanen speciale aandacht voor de omstreden oud-bondsvoorzitter Ricardo Teixeira (1989-2012).

Uit gegevens van de Braziliaanse financiële waakhond (Coaf) blijkt dat Teixeira tussen 2009 en 2012 ruim 130 miljoen euro via zijn bankrekening versluisde. De ex-schoonzoon van João Havelange was in deze jaren hoofd van het WK-comité. Het Duitse bedrijf Bilfinger gaf onlangs toe smeergeld te hebben betaald voor een Braziliaanse WK-klus. Aan wie precies is vooralsnog onduidelijk.

Teixeira is tevens in opspraak door een geheime rekening in Monaco. Hierop zou vanuit Qatar 30 miljoen euro zijn gestort in ruil voor het steunen van de Arabische WK-bid voor 2022. Teixeira ontkent.
------------------------------------------------------------------------------------
Picknicken in het Maracanã

Picknicks, bar mitswa's, bruiloften; het kan sinds het WK allemaal in het Maracanã. Voetbal brengt te weinig geld in het laatje van de particuliere stadionbeheerder.

De voor 350 miljoen euro verbouwde voetbaltempel loopt niet vol voor competitiewedstrijden in Rio. De supporters vinden de kaartjes te duur; clubs wijten dat weer aan de hoge huurkosten.

Naast het Maracanã schrijven nog zeven van de twaalf WK-stadions rode cijfers. Een deel wordt zelfs helemaal niet (Cuiabá) of nauwelijks (Manaus) gebruikt. Hier draait de overheid op voor het onderhoud.

De Braziliaanse belastingbetaler moest ook de bouwkosten (totaal: 2,5 miljard euro) al grotendeels ophoesten. De FIFA kan met een recordwinst van 2,3 miljard euro wel juichen over het WK.
------------------------------------------------------------------------------------
'De zondebok van de CBF'

"Alleen ik? En de rest dan?" Zo reageerde José Marin (83) op zijn arrestatie tijdens het FIFA-congres in Zürich. De oud-baas van de Braziliaanse voetbalbond voelt zich een zondebok.

Marin heeft, zo blijkt uit door de FBI afgeluisterde gesprekken met de obscure marketingmagnaat José Hawilla, miljoenen euro's aan steekpenningen ontvangen voor de rechten van de Copa America en de Copa do Brasil.

Bij uitlevering aan de VS hangt hem twintig jaar cel boven het hoofd. Tenzij Marin net als Hawilla een klikdeal sluit met de Amerikaanse justitie.

zondag, juni 14, 2015

Flirtpolitie - 'Mag ik de oregano op jouw pizza zijn?'

Column uit De Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------
Zuid-Amerikaanse mannen fluiten en flirten wat af op straat. Seksuele toespelingen zijn daarbij niet van de lucht. Een groeiend aantal latina's pikt dat verbale geweld niet langer.

Neem Aixa Rizzo, een knappe 20-jarige studente uit Buenos Aires. Laatst kreeg de Argentijnse een oneerbiedig voorstel van een groep werklieden in haar buurt. Het was niet de eerste keer en ze voelde zich bedreigd.

De haantjes keken raar op toen Aixa hen trakteerde op een wolk pepperspray. Ze sprong daarna snel in een taxi en deed haar beklag via YouTube. Het veelbekeken filmpje veroorzaakte een landelijke discussie over loslippige conquistadores.

Prompt deden Argentijnse politici drie wetsvoorstellen tegen seksueel getinte flirts. Als ze worden aangenomen, riskeren brutale versierders zevenhonderd euro boete en tien dagen cel. Een van de voorstellen voorziet zelfs in straffen voor obscene blikken, fluiten en toeteren naar vrouwen in het openbaar.

Peru had in maart de Zuid-Amerikaanse primeur van een 'antiflirtwet'. Het parlement koos voor dit paardenmiddel na een onderzoek van de Pauselijke Katholieke Universiteit van Peru.

Negen op de tien jonge vrouwen in de hoofdstad Lima bleek in de voorafgaande zes maanden onheus toegesproken op straat. Voortaan kunnen zij aangifte doen. Over de strafmaat wordt nog gepraat.

Hier in Brazilië klinkt vooralsnog geen roep om een flirtpolitie. Braziliaanse vrouwen zijn wat minder zwaar op de hand dan die uit Argentinië. Bovendien gaat het flirten er speelser aan toe dan in de meer machoachtige Spaanstalige landen van het continent.

Daarbij gooien Braziliaanse mannen soms wel misdadig slechte versierzinnen in de strijd. Zo kreeg ik van een lokale collega ooit de 'tip' om dames in te palmen met de tekst: 'Schoonheid, mag ik de oregano op jouw pizza zijn?' Succes verzekerd, zei hij.

dinsdag, april 21, 2015

Slome start wietlegalisering Uruguay

Uit De Telegraaf van vandaag.
---------------------------------------------------------------------------------
Blowers in Uruguay paffen, een jaar na de complete legalisering van cannabis, nog steeds massaal via de zwarte markt. De verkoop van staatswiet via apotheken is vertraagd en gebruikers hikken aan tegen het wietregister. Drinkers en sigarettenrokers hoeven zich toch ook niet bij de overheid te melden?, zo redeneert menig marihuanaliefhebber.

Het gebruik van de drug is al sinds de jaren zeventig toegestaan in het Zuid-Amerikaanse gidslandje. De nieuwe wietwet reguleert ook de productie en de distributie.

De legale kweek loopt via drie kanalen. Ten eerste mogen volwassenen tot zes wietplanten in de eigen vensterbank zetten. Slechts twee- van de geschatte tienduizend thuistelers haalden de vereiste vergunning op bij het postkantoor. Maart was de deadline; de rest riskeert nu inbeslagname en een boete.

Ook voor de tweede optie, teelt via een cannabisclub, loopt het niet echt storm. Het land van 170.000 veelblowers telt twintig van deze kweekcollectieven. De leden (15 tot 45 per club) mogen samen 99 wietplanten houden, puur voor eigen consumptie.


Damian Collazo op de plantage van de cannabisclub De Vrijheid Koesteren, Uruguay Groeit (CLUC)

Een van de clubs heet De Vrijheid Koesteren, Uruguay Groeit (CLUC). De plantage gaat schuil achter een onopvallend rijtjeshuis in de hoofdstad Montevideo. In de huiskamer zitten vier leden onder genot van een stickie de oogst te verkruimelen op een doordeweekse ochtend.

"We kweken zestien soorten. Alles is organisch," vertelt het hoofd van de plantage Damian Collazo trots. Voor 23 euro krijgt ieder lid dertig gram per maand, aldus de agronomiestudent. "En de kwaliteit is beter dan op straat. Daar krijg je slecht spul uit Paraguay."

Later dit jaar komt wiet ook beschikbaar via de Uruguayaanse staat, zo belooft de regering van de nieuwe president Tabaré Vázquez. Alleen meerderjarige ingezetenen kunnen dan veertig gram per maand afhalen bij de apotheek. Prijs: een dollar per gram.

Inschrijving in het wietregister is evenwel verplicht. In een recente peiling zei tweevijfde van de blowers daar niets voor te voelen.

Verwerking van de oogst

zaterdag, april 04, 2015

Mokken en nietsdoen - Guantanamo-gevangenen ontevreden in Uruguay

Uit De Telegraaf van vandaag.
-------------------------------------------------------------------------
Het kleine Uruguay zit in zijn maag met zes Guantanamo-gevangenen die het vorig jaar opving op verzoek van president Obama. De ex-terreurverdachten klagen steen en been en weigeren te werken.

Stank voor dank, vinden de Zuid-Amerikanen. „We nemen absoluut niemand meer op uit Guantanamo”, aldus de Uruguayaanse minister van Buitenlandse Zaken Nin Novoa. Dat belooft wat voor Nederland, dat door de VS ook is gevraagd gedetineerden uit de beruchte gevangenis op te nemen.

Het leek een droomverhuizing voor de mannen uit Syrië (vier), Tunesië en Palestina. Na een twaalfjarig verblijf in het beruchte strafkamp werden ze in december als vluchtelingen verwelkomd in Montevideo, de charmante hoofdstad van het vredige Uruguay. Ze wonen daar gratis in een huis van de lokale vakcentrale en krijgen 600 dollar zakgeld per maand.

Chagrijn is echter troef in het pand. In de statige hal zit de Syriër Jihad Dhiab (43) mokkend te skypen op de gemeenschappelijke computer. Als een sympathiserende latina hem een boek komt aanbieden om zijn Spaans te oefenen, grist hij het cadeau zonder bedankje uit haar handen.

Het huis in Montevideo waar de oud-gevangenen wonen

Dhiab loopt op krukken als gevolg van zijn hongerstakingen in Guantanamo. Dat weerhield hem er onlangs niet van om, gehuld in een oranje overall en zonder geldig reisdocument, op te duiken in buurland Argentinië. „Het voelt alsof we van de ene in de andere gevangenis zijn beland”, foeterde hij namens de groep op een persconferentie.

De Arabieren willen ieder een eigen woning en financiële steun om hun families naar Uruguay over te brengen. Ook vragen ze om de bouw van een moskee in Montevideo. De havenstad van 1,3 miljoen inwoners telt geen driehonderd moslims.

Tot werken voelen de gasten zich nog niet in staat. De vakcentrale bood hun tevergeefs banen aan in onder meer de bouw en de horeca. „Ze komen alleen buiten om vuilnis op de stoep te zetten”, zegt de naast hun huis werkende parkeerwachter Manuel Portela.

De moeizame aanpassing is een domper voor de vorige Uruguayaanse president José Mujica. Het brein achter het humanitaire gebaar kwam laatst op bezoek om het zestal te porren. Werk is de beste weg tot integratie, aldus de ex-guerrillero die zelf dertien jaar in een kerker overleefde door zijn eigen urine te drinken.

De uitkering loopt maximaal drie jaar, verzekerde Mujica. „Als ze dan nog niet werken, gaan ze naar de knoppen.”

donderdag, maart 19, 2015

Een kijkje binnen een gezin in São Paulo - 'We hebben meer inkomen nodig'

Uit Elsevier Juist.
--------------------------------------------------------------------
De Braziliaanse middenklasse ploetert om rond te komen in het dure São Paulo. Voor de familie Lage zit een eigen huis en een grotere auto er voorlopig niet in. De scholing van dochter Alícia bezorgt hun nu al grijze haren.

Américo (39), Mariana (35) en Alícia (0,5) wonen in Moema, een groene wijk bij het binnenlandse vliegveld van São Paulo. Het is een prettige buurt voor jonge kinderen, vertelt het Braziliaanse echtpaar in hun huurappartement boven een gezellig plein met een kerk, bars en restaurants.

‘Moema is iets minder Amerikaans dan andere middenklassebuurten,’ zegt Américo, die de kost verdient als zelfstandig vertaler. ‘De auto is niet zo dominant en de straten zijn levendig. Ik ben binnen een kwartier met de kinderwagen in het park. Moema is een dorp in de grote stad.’

De familie Lage

São Paulo (negentien miljoen inwoners) kampt met flinke criminaliteit, maar Moema is relatief veilig, vult sociologe Mariana aan. ‘Zeker als je in een bewaakte toren woont, zoals wij.’ Het lijkt haar link om een vrijstaand huis te huren, zoals Américo zou willen. ‘En het huwelijk bestaat nu eenmaal uit compromissen waarbinnen de vrouw beslist,’ lacht hij berustend.

Nadeel van Moema zijn de hoge prijzen. De huur (omgerekend 850 euro) alleen al slokt bijna de helft op van het gezinsinkomen. Andere kostenposten zijn de zorgverzekering (280 euro voor drie personen), de boodschappen (‘aan melkpoeder zijn we al 60 euro per maand kwijt’), telefoon, tv en breedbandinternet (samen 80 euro) en de auto.

De Chevrolet Corsa (kostte 7.800 euro, bouwjaar 2009) vormt het grootste bezit van de Lages. ‘In São Paulo ben je helaas afhankelijk van een auto, zeker als je een jong kind hebt. Afstanden zijn groot en het openbaar vervoer is niet toereikend,’ aldus Américo, die ook een fiets heeft voor korte ritten.

Ook Mariana beschouwt de auto als het dierbaarste familiebezit. Ze wil graag een nieuwe kopen, met een grote kofferbak waarin de kinderwagen past. Voorlopig zit dat er niet in: de Lages hebben niet veel spaargeld. Aan het eind van de maand blijft bijna niets over van de 1.875 euro die Américo’s vertaalwerk gemiddeld oplevert. Mariana is in verband met haar zwangerschap gestopt met werken.

De wijk Moema: 'Groen en iets minder Amerikaans dan andere middenklassebuurten.'

De vader van Américo springt bij met zakgeld. Hij is een linkse journalist die een flinke schadevergoeding van de Braziliaanse staat heeft gekregen. Dit vanwege zijn gedwongen ballingschap tijdens de militaire dictatuur (1964-1985). Américo is geboren in Zwitserland en woonde ook in Nederland.

De ouders van Mariana wilden het stel in 2012 helpen bij de aankoop van een huis. Het beoogde appartement (vraagprijs omgerekend 100.000 euro) bleek echter niet te financieren. Américo: ‘We hadden een hypotheek van 50.000 euro nodig. Maar de banken vroegen rentes van minstens 12 procent per jaar, absurd.’

De Braziliaanse staatsbank Caixa biedt goedkopere, langlopende hypotheken via het regeringsprogramma Minha Casa Minha Vida (mijn huis, mijn leven). Het inkomen van de Lages is te hoog om mee te doen. ‘Dat eigen huis komt ooit wel,’ zegt Mariana. ‘De rente op de huizenmarkt is nu nog hoger, dus we wachten rustig af.’

De inrichting van het huurappartement is sober. Een vrolijk schilderij van de Braziliaanse pop-artist Romero Britto (een kopie van 160 euro) trekt de meeste aandacht in de huiskamer. ‘Decoratie is niet zo belangrijk voor ons. Al zou ik graag een keer juwelen ontvangen van Américo,’ plaagt Mariana.

Kunstwerk van Romero Brito in de huiskamer

Américo is meer geïnteresseerd in uitbreiding van de boekenkast des huizes. Zijn voorkeur gaat daarbij uit naar werken over technologische ontwikkeling, Braziliaanse geschiedenis en de romanschrijvers J.M. Coetzee, Philip Roth en Machado de Assis.

De duurste voorwerpen in huis zijn elektronica. Mariana is onafscheidelijk van haar iPhone. Américo hecht aan zijn iPad 2 (‘vooral om Candy Crush te spelen’) en zijn Apple TV, een apparaatje waarmee ze digitale media kunnen ontvangen op hun flatscreen-tv.

Het belangrijkste bezit voor Américo is de laptop (700 euro) waarop hij thuis werkt. Hij investeerde onlangs 600 euro in vertaalsoftware om zijn productie op te voeren. ‘Ik kon de vraag naar vertalingen Portugees-Engels niet meer aan. Brazilianen kijken meer over de grens dan vroeger, maar hun Engels blijft slecht. Zo kan ik profiteren van mijn schooljaren in Europa.’

Doel is om de omzet snel op te krikken naar 2.500 euro. ‘We hebben meer inkomen nodig. Zeker als Alícia over een paar jaar naar school gaat,’ zegt Mariana. Zij wil op haar beurt weer aan het werk als marktonderzoeker.

Sober interieur: 'Decoratie is niet zo belangrijk voor ons.'

De scholing van Alícia bezorgt Américo grijze haren. Hij ziet een keuze tussen twee kwaden: een slechte openbare school of peperduur privéonderwijs. ‘Het is een groot dilemma. Enerzijds wil je de beste scholing voor je kind. Anderzijds wil je haar niet in een elitaire bubbel plaatsen. Op particuliere scholen zitten geen arme en donkere kinderen. Ik wil niet dat Alícia dat normaal gaat vinden.’

Voor Mariana is een gratis openbare school geen optie vanwege de gebrekkige kwaliteit. ‘Brazilië is nu eenmaal een klassensamenleving. Hoewel we Alícia straks niet naar de duurste particuliere school sturen, ben je nog altijd 600 euro per maand kwijt.’

Een tweede kind ziet ze, in tegenstelling tot Américo, niet zitten, vanwege de torenhoge schoolgelden. ‘Dan moeten we eerst de loterij winnen.’