woensdag, april 19, 2017

Column Boligarchen

Uit De Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------------
Het was de fooi van zijn leven. De conciërge van het chique Crillon-hotel in Parijs ontving in 2012 een cheque van 100.000 euro. De gulle gever was een Venezolaanse gast die een slokje champagne te veel op had.

Zijn naam was Diego Salazar. Het ging deze gesjeesde student en voormalig straatverkoper voor de wind sinds zijn neef de scepter zwaaide bij het Venezolaanse staatsoliebedrijf PDVSA. Hij kreeg uit het niets een topfunctie en begon een jetsetleven vol tripjes naar Dubai en de Franse hoofdstad.

Maar de exorbitante fooi bleek een misser. Het hotel belde, helaas voor de conciërge, de politie. Deze koppelde de betaling aan een bankrekening van Salazar in Andorra waarop meer dan 200 miljoen dollar stond geparkeerd. Spaanse en Amerikaanse aanklagers trokken het spoor door naar andere belastingparadijzen en ontdekten nog eens 11 miljard aan verduisterde oliedollars bij de PDVSA-top.

Types als Salazar worden 'boligarchen' genoemd, naar de 'Bolivariaanse' revolutie (1999-heden) die het relatief rijke Zuid-Amerikaanse land in de vernieling heeft gedraaid. Zij hadden tot dusver niets te vrezen in eigen land, waar justitie aan de ketting ligt bij het autoritaire Maduro-regime.

Maar de boligarchie begint zich zorgen te maken. De dagen van Maduro lijken geteld. De impopulaire opvolger van Hugo Chávez zou de komende presidentsverkiezingen (2018) nu kansloos verliezen. Een machtswisseling zou de deur open zetten voor vervolging van het huidige kleptocratische regime.

Het verklaart waarom Maduro zich steeds meer tot dictator ontpopt. Zo werd oppositieleider Henrique Capriles deze maand voor vijftien jaar uitgesloten van verkiezingen. Massale straatprotesten die al weken duren, worden hard neergeslagen door de Bolivariaanse politie.

De doden die daarbij vallen, maken de volkswoede alleen maar groter. Maduro werd afgelopen week bekogeld met eieren en flessen tijdens een militaire parade. Het geduld van de hongerende bevolking met de champagnesocialisten lijkt definitief op.

maandag, april 10, 2017

Duik in het kanaal

Uit Elsevier van afgelopen week.
------------------------------------------------------------------------------------
Het woestijnachtige noordoosten van Brazilië bloeit op door enorme waterwerken, en zowel de regering als de oppositie pronkt met het miljardenproject.

President Michel Temer opende onlangs een 200 kilometer lang kanaal door de dorre sertão (grote woestijn). Lokale bewoners, die kampen met de ergste droogte in vijftig jaar, sprongen van vreugde in het water.

Dat wordt afgetapt van de Rio São Francisco. De tweede Braziliaanse rivier, na de Amazone, is goed voor 80 procent van het zoetwater in het noordoosten, maar stroomde door slechts vier van de negen deelstaten. Om dat te veranderen, volgt komende jaren een tweede kanaal met vertakkingen.

Door corruptie en mismanagement is het project al twee keer zo duur (3 miljard euro) als begroot. Toch vechten politici om de eer. Twaalf miljoen nordestinos krijgen immers toegang tot drink- en irrigatiewater. ‘Ik wil de grootste president ooit worden voor het noordoosten,’ roffelde Temer zich op de borst tijdens de openingsceremonie.

Maar het was oud-president Luiz Inácio ‘Lula’ da Silva die in 2007 met de bouw begon. De leider van de Arbeiderspartij (PT) komt in tegenstelling tot Temer wel uit de straatarme sertão. Dus gebruikte ook Lula het ‘cadeau’ aan zijn geboortestreek in de campagne voor de verkiezingen van volgend jaar. Een week na Temer ‘heropende’ hij het kanaal met veel poeha ‘voor het volk’.

Lula in zijn kanaal

De omstreden socialist gaat aan kop in de peilingen, vooral door zijn populariteit in het noordoosten. Maar Lula dreigt onverkiesbaar te raken als verdachte in een ander corruptieschandaal.

Hij hoopt dat zijn aanhang in opstand komt tegen dit in zijn ogen politiek gemotiveerde proces.

Brazilië-column: Doorgeschoten

Uit De Telegraaf.
--------------------------------------------------------------------------------
Een Italiaanse collega was klaar met de drukte van São Paulo en zijn baan bij een internationaal persbureau. Hij vertrok naar een dorp in het Atlantische kustregenwoud om een ecohotel op te zetten.

Ondernemer zijn in Brazilië valt de oud-oorlogscorrespondent echter niet mee. Al voor de opening werd hij door twee medewerkers voor de rechter gesleept.

"Ze wonnen ondanks hun belachelijke claims", mokt de Italiaan vanuit zijn groene paradijsje. "Nu merk ik pas hoe ondernemers worden gedemoniseerd. Ook een kleine zelfstandige als ik. Alsof je er alleen op uit bent om de arme proletariërs uit te knijpen."

Brazilië is wereldkampioen arbeidsgeschillen. Werknemers winnen het gros van de miljoenen zaken per jaar. Er is door de rigide arbeidswet altijd wel iets om de baas op te pakken. Van de vereiste kantoortemperatuur (20 tot 23 graden) tot de hoogte van tussenschotten op het bedrijfstoilet (minstens 2m10); het ligt allemaal vast in ruim zeventienhonderd regeltjes.

De wet uit de jaren veertig moet nodig op de schop, vindt de Braziliaanse president Michel Temer. Zijn centrumrechtse regering lijkt het parlement mee te krijgen met de voorgestelde flexibilisering. De doorgeschoten bescherming van werknemers, ooit een logisch antwoord op het traumatische slavernijverleden, zou nu bovenal werkloosheid veroorzaken.

"Ik zou graag meer mensen aannemen", vertelt Lia (32), een zelfstandige voedingsspecialist uit São Paulo die zich echter wel twee keer bedenkt. "Ik ben bang voor rechtszaken. En er zijn zo veel belastingen op arbeid", zo wijst ze op het grote gat (tot 100 procent) tussen bruto- en nettolonen.

Waar de arbeidswet in ieder geval wél voor werkgelegenheid zorgt, is bij de machtige Braziliaanse vakbonden. Het land telt er ruim elfduizend, waaronder een Vakbond voor Vakbondswerkers. De syndicaten zwemmen in het geld door een verplichte werkgeversbelasting en de miljardenindustrie rond arbeidsgeschillen. Ze dreigen de economie dan ook plat te leggen als de hervorming wordt doorgezet.

woensdag, maart 01, 2017

Column Hitler

Uit De Telegraaf van maandag.
-----------------------------------------------------------------------
Je merkt tijdens carnaval dat Hitler-verwijzingen hier minder gevoelig liggen dan in Europa. Sommige feestgangers dansen met foute snorretjes door de straten van São Paulo. Een sambaschool in Rio bouwde jaren geleden zelfs een heuse ‘Hitler-praalwagen’, compleet met een tank en dansers in uniformen met hakenkruizen.

Een Duitse collega vertelt dat hij bij aankomst in Brazilië erg moest wennen aan de luchtige omgang met het duistere verleden van zijn land. Menig local gebruikt de oorlog om het ijs bij hem te breken. Zo werd hij bij een interview onthaald als de 'kleinzoon van Hitler' door een Braziliaans parlementslid. "Je mist alleen een snorretje", zo dolde de politicus de ongemakkelijk meelachende journalist.

Ook kreeg de arme Duitser een nazihelm opgezet tijdens een Braziliaanse barbecue. "Ik protesteer niet meer", verzucht hij. Kwaad zijn de verwijzingen volgens hem niet bedoeld. "Hitler en de oorlog zijn koetjes en kalfjes voor Brazilianen."

Een populair oorlogsonderwerp is de vermeende vlucht van Hitler naar Zuid-Amerika. Een legertje lokale onderzoekers beweert dat de dictator in 1945 geen zelfmoord pleegde in Berlijn maar per onderzeeër de grote plas overstak met zijn vrouw Eva Braun.

Het jongste 'bewijs' komt van een Braziliaanse journalist. Hij sprak twee getuigen die los van elkaar beweren dat Hitler pas in 1971 zijn laatste adem uitblies bij de Argentijns-Chileense grens. Eén van de twee, een Braziliaanse sergeant, zou in 1973 de begrafenis hebben bijgewoond in de Paraguayaanse hoofdstad Asunción.

Een ander hardnekkig verhaal wil dat Hitler in 1984 overleed in het Braziliaanse gehucht Nossa Senhora do Livramento. De hoogbejaarde nazi zou daar onder de naam Adolf Leipzig naar een schat hebben gezocht met een kaart van het Vaticaan. Om nazi-jagers op het verkeerde been te zetten, had hij een zwarte Braziliaanse vriendin genaamd Cutinga.

Erg serieus wordt dit broodje aap op het oude continent niet genomen. Maar de latino's vermaken zich er in ieder geval kostelijk mee.

zondag, februari 19, 2017

Profiel Brazilianen achter megabod op Unilever

Uit De Financiële Telegraaf van gisteren.
--------------------------------------------------------------------------
Als investeringsfonds 3G op een prooi jaagt, eindigt dat gewoonlijk met een 'kill'. De agressieve Braziliaanse durfkapitalisten achter Kraft Heinz, dat gisteren ruim 134 miljard euro bood op Unilever, staan bekend als volhardend en hebben decennia ervaring met vijandige overnames.

"Niet alleen werknemers van Unilever moeten zich zorgen maken", zo wijst de lokale ondernemer en Brazilië-kenner Pieter Lekkerkerk op de keiharde saneringen waarop 3G patent heeft. "De hang naar snelle winst van de Brazilianen zou waarschijnlijk ook ten koste gaan van Unilevers grote investeringen in duurzaamheid en productvernieuwing."

De geschiedenis van 3G gaat terug tot 1971. De Zwitserse migrantenzoon Jorge Paulo Lemann, momenteel de rijkste Braziliaan (27 miljard euro), koopt dan een kleine bank uit Rio met enkele partners. De Harvard-econoom en voormalige tennisprof introduceert een on-Braziliaanse obsessie met efficiëntie en soberheid bij deze Banco Garantia. Hij neemt het liefst arme, slimme locals aan met een grote drang om rijk te worden.

Zo begint één van de zijn latere 3G-compagnons, Marcelo Telles, er als loopjongen. Partners krijgen een aandeel in het bedrijf om de prestatiehonger aan te wakkeren. Dat leidt algauw tot de eerste overnames van noodlijdende bedrijven zoals warenhuis Lojas Americanas en bierbrouwer Brahma. Banco Garantia groeit uit tot 's lands grootste zakenbank en wordt in 1997 voor ruim zeshonderd miljoen euro verkocht aan Credit Suisse.

Dat fortuin ligt aan de basis van het in 2004 opgerichte megafonds 3G. De vermogende Brazilianen kochten zich sindsdien in bij Amerikaanse iconen als Budweiser, Burger King en Heinz. Dat zorgt doorgaans voor blije gezichten bij aandeelhouders. 3G vervangt de top van overgenomen bedrijven grotendeels door jonge Brazilianen die extreme kostenreducties doorvoeren. Winstmarges en beurskoersen schieten zo keer op keer omhoog.

Vakbonden zijn uiteraard minder te spreken over de ontslaggolven die gepaard gaan met de Braziliaanse coups. Ook Amerikaanse consumenten morren soms. Zo stapte een groep Budweiser-drinkers in 2013 naar de rechter omdat AB Inbev hun favoriete biertje zou verwateren.

Haalt de Braziliaanse slokop bij Unilever hetzelfde kunstje uit? Zeker is dat 3G zich voorlopig niet neerlegt bij de afwijzing van het bod. "Het zet zijn zinnen op één bedrijf tegelijk. Het gooit dan alle beschikbare artillerie in de strijd", weet een Braziliaans zakenblad.

El Comandante

Column uit een Telegraaf van afgelopen week.
------------------------------------------------------------------
Popcorn, bier; ik ga eens goed zitten voor El Comandante. De nieuwe tv-serie over de omstreden Venezolaanse revolutionair Hugo Chávez zorgt voor aardig wat ophef in Zuid-Amerika.

De megaproductie van Sony is later dit jaar ook te zien in Europa. Alleen Venezuela zelf mag officieel niet meegenieten. Het 60-delige drama is volgens Chávez' opvolger Nicolás Maduro 'imperialistische rommel'. Maar zijn uitzendverbod maakt de geplaagde Venezolanen juist nieuwsgierig. YouTube en illegale dvd's bieden uitkomst in het olieland dat is geruïneerd onder beide socialistische leiders.

De serie maakt de hoge verwachtingen niet helemaal waar, zo concludeer ik na de eerste vijf afleveringen. Wie hoopt op een kraker als Narcos, de Netflix-serie over die andere beruchte latino Pablo Escobar, komt bedrogen uit. De Colombiaanse hoofdrolspeler weet Chávez' accent en maniertjes leuk te imiteren maar mist het charisma van de in 2013 overleden comandante.

Toch is de serie zeker een kijkje waard. De makers blijven wel degelijk dicht bij de feiten. De biografie van de arme llanero (savannebewoner) die het tot wereldleider schopte, is boeiend genoeg. Het verhaal, dat begint met Chávez' mislukte staatsgreep in 1992, staat bol van geweld en intriges. Tot woede van zijn ex-vrouw, die dreigt met een rechtszaak tegen Sony, is er ook de nodige aandacht voor zijn rijke buitenechtelijke liefdesleven.

Terwijl het Maduro-regime tandenknarsend meekijkt, wordt de censuur in Venezuela verder aangescherpt. Zo worden door waarschuwingen opgehangen in openbare gebouwen. 'Hier wordt niet kwaad gesproken over Chávez', valt er op de bordjes te lezen.

Intussen werkt cultuurminister Adan Chávez al aan een alternatieve serie over het leven van zijn broer. Getiteld: De Ware Chávez. Want voedsel mag schaars zijn in het 'Noord-Korea van Zuid-Amerika', propaganda is er in overvloed.

donderdag, februari 09, 2017

Column Bikinistrepen

Stond onlangs in De Telegraaf.
--------------------------------------------------------------------------
Braziliaanse vrouwen zijn behoorlijke ijdeltuiten. Nu de zomer aardig op stoom komt - het is in Rio regelmatig veertig graden warmer dan in ons koude kikkerlandje - worden overuren gemaakt om goed voor de dag te komen op de Copacabana.

Opvallend veel aandacht gaat daarbij uit naar bikinistrepen. Waar Nederlandse zonaanbidders doorgaans een egaal bruin tintje verkiezen, mikken dames hier juist op een duidelijk kleurverschil. Topless is sowieso uit den boze op Braziliaanse stranden. Bovendien worden de witte lijntjes tussen boezem en schouder vaak erg gewaardeerd door de lokale mannen. Hoe strakker het streepje hoe mooier, is het heersende idee.

Een schoonheidsspecialiste uit Rio speelt handig in op de lokale obsessie. Deze Erika 'Bronze' (Brons), zoals ze zich laat noemen, maakte haar beroep van de felbegeerde marquinhas (streepjes). Ze bouwde speciaal een zonnestudio op het dak van haar huis in een buitenwijk op veertig kilometer van de Copacabana.

Klanten betalen twintig euro. Ze kleden zich uit, waarop de gastvrouw een 'bikini' opplakt via zwarte tape en stukjes gaas. Als iedereen is ingesmeerd - het populaire dak biedt plek aan dertig vrouwen - pakt Erika de stopwatch erbij. De baksessie duurt twee uur en veertig minuten. Terwijl mannelijke assistenten met gieters langslopen voor verkoeling, vervangt Erika her en der wat plakband omwille van het perfecte streepje.

"Een gewone bikini gaat altijd schuiven", zo licht de 34-jarige carioca haar kunstje toe. Ze leerde het in de ruige sloppenwijk Vila Aliança waar ze opgroeide. Thuis zonnen met een rol tape bleek effectiever en goedkoper dan naar het strand gaan met een dure bus.

Het mekka van de marquinhas blijkt zo in trek dat Erika gaat uitbreiden buiten Rio. Ze rekent deze zomer op een omzet van ruim dertigduizend euro. Niet slecht in een land dat al drie jaar in recessie is en gebukt gaat onder groeiende werkloosheid.