Zuurstof, verse vruchten, geiten

Column in De Telegraaf van vandaag. Op de foto de officieuze burgemeester van de Quilombo do Sacopã, José Luiz Pinto Jr. De zuurstof, verse vruchten en geiten doen hem zichtbaar goed; je zou hem - tevens zanger van de sambaband Rola Preguiçosa (Luie Penis) - toch geen 65 jaar geven.

Onderaan de tekst foto's van nog twee mooie mensen: Braulio Nazaret en Aninha Pinheiro, de enige niet-Pinto in de quilombo (aangetrouwd). Heerlijk land dat Brazilië, overal verhalen!
------------------------------------------------------------------------------------
Achter de miljoenenvilla’s langs de lagune van Rio de Janeiro ligt tussen mango- en papajabomen een curieus dorpje verscholen. “Speculanten hebben ons 1,5 miljoen euro geboden om te vertrekken”, zegt José Luiz Pinto Jr. (65), de kleinzoon van een gevlucht slavenpaar dat hier rond 1880 beschutting zocht. “Maar zo goed als hier krijgt mijn familie het nergens. Zuurstof, verse vruchten, geiten.”

Ze schieten in heel Brazilië als paddenstoelen uit de grond. ‘Quilombos’, groepjes afstammelingen van ontsnapte slaven, die als pleister op de historische wonden de verstopplek van hun voorvaderen mogen bewonen.

Sinds president Lula het makkelijker heeft gemaakt om een eigen ‘Afro-Braziliaans cultureel gebied’ aan te vragen, zijn al ruim vijfhonderd quilombos op de regeling ingesprongen. De regering schat dat het aantal kan oplopen tot 3400, samen goed voor een lap land vijf keer groter dan Nederland.

Eindelijk gerechtigheid, vindt de Braziliaanse zwartenbeweging, al is er onvrede over de trage procedure tot erkenning. Critici zien het beleid als een uitnodiging tot landjepik, omdat de belangrijkste maatstaf bij het keuren van de aanvraag is of de groep zichzelf als telgen van gevluchte slaven beschouwd.

Neem de tweede quilombo van Rio, op een steenworp van de haven waar tot diep in de 19^e-eeuw slaven werden verhandeld. Historici achten het onmogelijk dat in het centrum van de stad een enclave ontglipte slaven zou zijn geduld.

“Wat dan nog!,” reageert quilombo-leider Damião Braga. “De wieg van de samba staat in onze buurt. We hebben recht op deze grond, al was het maar om dat erfgoed te bewaren.”

Aan het bestaansrecht van het dorpje van de familie Pinto wordt niet langer getornd. De idylle wordt enkel nog verstoord door het feit dat bijna alle 35 bewoners werkeloos zijn.

“We moeten het hebben van de verkoop van ‘feijoada’ (het slavenmaal van bonen en resten varkensvlees dat tot het nationale gerecht van Brazilië uitgroeide, red.) in de buurt”, zegt José Luiz. “We willen een hostel bouwen voor toeristen, maar het is nog wachten op de eigendomsrechten. Maar dat kan er na ruim honderd jaar strijd voor erkenning wel bij.”

Wereldwonderen 'een farce'

In De Telegraaf van vandaag:

Van onze correspondent
RIO DE JANEIRO, dinsdag

“Een farce. Uitgedokterd door een marketinggenie dat de wereld nu zit uit te lachen.” Aldus de Spaanse krant El Mundo gisteren over de verkiezing van de moderne wereldwonderen.

Dat nieuwbakken betonbeeld op de berg in Rio de Janeiro – één van de zeven uitverkorenen – kan toch niet in de schaduw staan van het eeuwenoude Alhambra-paleis?

Slechte verliezers, die Spanjaarden, kaatst Brazilië. Het fantastische uitzicht aan de voet van het beeld is alleszins wereldwonderwaardig. Toch waagt ook een enkele Braziliaanse commentator het vraagtekens te zetten bij alle euforie.

Het Christusbeeld stond lang kansloos buiten de toptien in de race die volgens de organisatie wereldwijd 100 miljoen stemmen genereerde. Totdat Braziliaanse politici, bedrijven en media zich een maand voor de deadline en bloc achter hun Onze-Lieve-Heer schaarden. Per sms kon gratis gestemd worden. Het landelijke halfachtjournaal eindigde met de boodschap: ‘Stem Christus!’ Zelfs president Lula maande 185 miljoen Brazilianen te stemmen via een speciale website.

Waar Brazilië in hoog tempo digitaliseert, lopen 14 miljoen Cambodjanen niet bepaald voorop in massacommunicatie. Ze zijn wel trots op hun bijna duizend jaar oude tempelcomplex Angkor Wat, maar een wereldwonder zal dat na dit weekend niet meer worden.

Volgens de Unesco is de verkiezing van nul historische en culturele waarde, maar dat drukt de Braziliaanse pret geenszins. De overwinning levert volgens de eerste – niet zuinige – schattingen 20% meer toeristen, 200 miljoen euro en 250.000 banen op.

Verslagje Live Earth Copa

Prettig dat er zaterdagavond op Copacabana 400.000 i.p.v. de door mij fout voorspelde 700.000 mensen op de been waren, dat scheelde een hoop gedrang. De show begon vlak voor de deadline van de zondagkrant; onderstaand stukje maakte ik in de uren voorafgaand.

Het werd een relaxed strandfeestje met matige optredens. Hoogtepunt Lenny Kravitz speelde zouteloos, repte met geen woord over het milieu (interactie: eenmaal 'obrigado') en gaf geen toegift. Nee, dan was O Rappa stukken leuker.

Ik had op mijn stukje strand, omringd door zatte Schotten, niet het idee dat de boodschap veel gehoor vond, maar de bierblikjes werden in ieder geval razendsnel geraapt door het imposante leger freelancers dat bij deze evenementen zijn slag pleegt te slaan.
----------------------------------------------------------------------------------
De mondiale concertmarathon Live Earth is gisteren voor naar schatting 700.000 Brazilianen afgesloten op het strand van Copacabana in Rio de Janeiro.

Een tweede poging van justitie om de show om veiligheidsredenen te verbieden, strandde op de valreep op het groene licht van de politie.

Brazilië kon als enige land gratis genieten van de optredens. Blikvangers waren rocker Lenny Kravitz en soulzangeres Macy Gray.

Brazilianen zijn volgens onderzoek van AC Nielsen het meest bezorgd om de opwarming van de aarde. Op het zonovergoten Copacabana wordt ‘Live Earth’ unaniem “belangrijk” genoemd, al vinden de meeste bezoekers dat de bal niet bij hen ligt.

“Ik heb geen auto, ik reis nooit. Ik kan moeilijk mijn koelkast uitzetten”, zegt matéverkoper Miller.

Het nationale milieugeweten wordt geprikkeld door tv-zender O Globo, die veelvuldig de alarmbel luidt over het wassende oceaanwater. Met een kustlijn van 8000 kilometer en een relatief vlak achterland is dan ook niet veel fantasie nodig voor een nat en somber Braziliaans toekomstscenario.

“Dit evenement komt te laat”, zegt landmeter Moises Limeira turend over het strand. “Copacabana ligt hoog en breed genoeg om een halve meter hoger water op te vangen. Maar voor Ipanema zie ik het somber in.”

Menigeen vindt het irritant dat uitgerekend een vervuilende Amerikaan zich als redder van de aarde opwerpt. H. Bezerra: “Al Gore stond tot voor kort de internationalisering van het Amazonewoud voor. Nu moeten we hem zeker helpen president van de VS te worden.”

De politieke rol van Brazilië ten aanzien van het broeikaseffect is dubbelzinnig van aard. Terwijl president Lula de wereld afreist om zijn groene benzine (ethanol) aan de man te brengen, is het land door het afbranden van het Amazonewoud de vierde CO2-uitstoter ter wereld.

Maar de gemeente Rio heeft in ieder geval een milieuprotocol opgesteld, dat onder meer voorziet in jaarlijks 10% méér bomen in de stad en in het opschonen van de lokale busvloot.

De politie is je beste vriend

Je ziet ze patrouilleren 's avonds, terwijl hun automatische geweren losjes uit het autoraam bungelen. Beetje vrouwtjes imponeren, kijken of er iemand valt af te persen, het is een afwisselende baan.

Ik heb het geluk dat er een als schild functionerende correspondentenpas tevoorschijn komt als agenten me zonder aanleiding beginnen te fouilleren, want ze zijn doorgaans creatief als het aankomt op het vragen van een kleine bijdrage voor een onbekommerde tocht huiswaarts ('weet je zeker dat je geen drugs op zak hebt'?)

Nee, de politie is niet bepaald een factor van rust op straat. Kijk eens naar de opgefokte wijze waarop deze (klik 'assista ao vídeo' aan) twee jongemannen worden benaderd.

De 29-jarige beveiligingsbeambte Rubineu Nobre pikt het niet dat een agent zomaar begint te slaan en moet dat met zijn leven bekopen. Ongewapend, zonder criminele antecedenten, om te huilen.

Een beginnend agent mag hier na een korte opleiding voor een loontje van driehonderd euro dagelijks zijn leven in de waagschaal leggen. Waar je in Nederland journalist wordt als je echt niets anders kunt, kun je je hier dus nog altijd een uniform en een pistool laten aanmeten.

Men is het erover eens dat een revival van Rio zou kunnen beginnen bij een zuivering van de door en door corrupte en gewelddadige politie, zoals andere Zuid-Amerikaanse steden als Bogotá en Medellín dat met enig succes hebben voorgedaan.

De gouverneur en burgemeester van Rio laten zich tegenwoordig inspireren door Colombia, dus er is hoop. Mijn zondagpagina over het reilen en zeilen van Rio moet dit weekend wijken voor Live Earth – dat zoals verwacht gewoon doorgaat op Copa – maar volgende week ben ik aan de beurt.

Walviskist

Geen wereldnieuws, maar wel grappig.
------------------------------------------------------------------------------------
Familie van de aan overgewicht overleden Braziliaanse huisvrouw Nair Domingues da Silva zint op juridische stappen tegen de begrafenisonderneming van de gemeente Londrina.

In de rekening voor de uitvaart was een doodskist van het type ‘002 walvis’ opgenomen. Kwetsend, aldus de nabestaanden van de 140 kg zware vrouw. Volgens de gemeente zijn de typeringen ‘walvis’ en ‘dik’ inmiddels vervangen door ‘groot’ en ‘extra groot’.

Even een afspraakje maken

Het moet niet te persoonlijk worden, maar dit kan net. Even een kijkje in een mailwisseling die ik laatst met een Braziliaanse had. Het geeft een aardig beeld van de huurlingmentaliteit waar je hier als gringo tegenaan loopt. Voor de duidelijkheid: het betreft uiteraard geen prostitué.

G- Hoi. We hebben elkaar laatst ontmoet, weet je nog? Wil je iets afspreken?

B- Het zou geweldig zijn om je te ontmoeten. Maar ik woon in het verre noorden. De bus en de metro zijn erg gevaarlijk en ik heb geen geld voor de taxi.

G - Ben benieuwd naar jouw buurt (arm). Ik reis wel vaker naar het noorden van de stad, geen probleem. Heb je suggesties daar? Of zullen we in het centrum afspreken? Daar woon ik dichtbij.

B - Ik vind het niks hier. Ik ontmoet je liever ver in het zuiden (luxe). Wat vind jij?

G - Goed, maakt mij niet zoveel uit waar. Maar een taxi van het verre noorden naar het verre zuiden is erg duur en je zegt dat je geen geld hebt. Weet je het zeker?

B - Hahaha, sorry, maar jouw soort gast ben ik niet gewend. Ik ben gentlemen gewend. We kunnen dit beter vergeten.

G - Haha, zoiets verwachtte ik al. Succes met je zoektocht naar een gringo-miljonair.

B - Beter een miljonair dan een hoef van een koe (gierigaard).

G - Ik geloof dat je een beetje in de war bent.

Goed, als blonde krullenbol vraag je er ook om natuurlijk. Toch geeft het een optatertje als je zo opzichtig tot wandelende portemonnee wordt gereduceerd. Zonde van wat een boeiende date met een tweede Braziliaanse Patty Brard had kunnen worden.

Amazonecarnaval

Helaas helaas, we zitten weer hopeloos op de verkeerde plek dit weekend, want het gebeurt tot zondag allemaal in het Bumbódromo op het Tupinambarana-eiland in de Amazonerivier.

Zo’n 100.000 mensen zijn daar komen aanvaren en vliegen voor het jaarlijkse festival van Parintins. Nadat ik me er vorige week zaterdag in Manaus door meerdere locals van liet overtuigen 's avonds een kijkje te nemen bij ‘De Os’ in het lokale sambastadion, kreeg ik daar een voorproefje van hét feest van het Amazonewoud voorgeschoteld.

Waar het op neerkomt, is een wedstrijd tussen twee dansende ossen, Boi Caprichoso (De grillige os) en Boi Garantido (De Verzekerde Os). De aanhang beider ossen vult dat op de tribune aan met een curieus omslachtig dansje, een soort macarena maar dan anders.

Dit alles gaat gepaard met teksten die op het eerste gehoor weinig toevoegen: ‘Oe, oe, os, os, oe, oe, os, os, niemand danst beter dan die os.’ De os van Caprichoso is blauwwit en die van Garantido roodwit en na drie dagen is er een winnaar.

De rivaliteit is fel: als je gesprek in de taxi in Manaus even stilvalt, vraag de chauffeur dan of hij Caprichoso of Garantido is. De kwestie verdeelt hele families. In het algemeen kun je stellen dat Garantido meer van het volk (povão) is en Caprichoso van de middenklasse, zo begreep ik.

Het feestelijke gebeuren wordt opgeluisterd met een pittige drumband, praalwagens en dansers met indianentooien, wat het geheel ook leuk maakt voor neutrale toeschouwers.

Voor de oorsprong van de traditie verwijs ik gemakshalve naar de Wikipedia. Het verhaal is toch enkel aankleding van wat in essentie rechttoe rechtaan plattelandsvertier is voor een hoop paraderende jongens en meisjes van Portugees-indiaanse bloede (de caboclos, het lokale ras – mooie vrouwen in Manaus!).

Mannenspoor Karrenspoor in het Amazonewoud, na een paar biertjes was het best aanstekelijk. Een vriend van me in Rio kent zelfs geen mooier feest en is er dit jaar weer bij. Willem, laat even weten hoe het was.