Vakantietip: Mount Roraima

Uit de Reiskrant.
------------------------------------------------------------------------------
Op het drielandenpunt van Brazilië, Guyana en Venezuela ligt de mysterieuze Mount Roraima. De stokoude tafelberg (1,8 miljard jaar) inspireerde Arthur Conan Doyle tot de dinosaurusroman The Lost World. Op de platte top (2800 meter) belandde onze verslaggever in een magisch maanlandschap met bizarre rotsformaties en prehistorische flora en fauna.

Bij de briefing voor de expeditie naar Mount Roraima blijkt dat we zijn ingedeeld in een groep Jehova's getuigen. "We zijn deze reis al tien jaar aan het plannen", zegt Seung Bin terwijl we een jaloerse blik werpen op de moderne uitrusting van de zes zendelingen uit Zuid-Korea.

Zelf zijn we op de bonnefooi aangekomen in Santa Elena de Uairén. Het Venezolaanse grensstadje is de uitvalsbasis voor de klim, die vanuit Brazilië en Guyana alleen toegankelijk is voor waaghalzen met touw en houweel.

Gids Gabriel, een lokale Pemónindiaan, geeft ons gelukkig nog wat tijd om spullen en proviand te kopen (zie kader Meenemen). Even later rijdt de groep met een jeep de Venezolaanse savanne op.

Gids Gabriel: '“Kijk een beetje uit waar je loopt. Er kunnen gifslangen op het pad liggen.'

Daar, in een groot nationaal park (Canaíma), torenen Mount Roraima en tientallen lagere tafelbergen als machtige vestingen boven de grasvlakte uit. Na een goede twee uur hobbelen we Parepetui (1000 meter) binnen, een indianendorp waar de klim echt begint.

Gabriel vertelt dat tafelbergen heilig zijn voor de oorspronkelijke savannebewoners. Uit ontzag durfden ze millenialang geen teen te zetten op wat ze 'tepuis' (‘huizen van de goden’) noemen. Daardoor was het een Britse expeditie die pas in 1884 als eerste de top haalde.

De eerste wandeldag blijkt een opwarmertje. Na twaalf kilometer zonder veel hoogteverschil worden de tenten opgezet langs de Tek-rivier (1050 meter). Terwijl we genieten van het uitzicht op honderden meters hoge watervallen, halen de Koreanen een bidon tevoorschijn voor een toast. De Jehova's trakteren ons op smakelijke Schotse whiskey in plaats van preken, een hele meevaller!

Kamperen bij de Tek-rivier

De volgende ochtend is het D-Day. We hebben vijf dagen uitgetrokken voor de gewoonlijk zesdaagse tocht en moeten vandaag in een ruk naar de top. Bij zonsopgang leggen we reserves aan via wat smakelijke Venezolaanse maïspannenkoekjes (arepas).

Na het doorwaden van twee rivieren wordt de klim zwaarder. “Kijk een beetje uit waar je loopt. Er kunnen gifslangen op het pad liggen”, merkt Gabriel droogjes op. "Ze bijten alleen als je ze lastig valt."

De aanval komt echter uit onverwachte hoek. Een kolibrie kan het niet waarderen dat we even uitblazen in zijn territorium en jaagt de indringers met agressieve duikvluchten verder de berg op.

Na de lunch in het basiskamp (1900 meter) gaat het pad steil omhoog door de jungle. Bij de voet van de imposante Roraima-klif (bijnaam: De Muur) dunt het groen uit. Dat levert een mooi uitzicht over de savanne op. Een Koreaan gaat gillend uit zijn dak. “Dit kan echt niet", bromt de gids. "Lawaai maakt de berggoden boos."

De Muur

De zendeling biedt zijn excuses aan maar het is al te laat. Een paar minuten later begint het onheilspellend te rommelen boven op de berg. Een ongenadige stortbui barst los. Even later krijgen we als toetje een niet te ontwijken waterval deels over ons heen.

Doorweekt komen we aan bij El Portal (De Poort). Dit door erosie ontstane gat in de klif is de enige niet-technische toegang tot de top. We klauteren de natuurlijke trap op langs een rij kwaad kijkende rotsen en zetten vol verwachting voet op het plateau.

Na een koude nacht klaren de lucht en ons humeur weer op. Nu is pas goed te zien in wat voor vreemd maanlandschap we zijn beland. Het lijkt wel of er een beeldhouwer bezig is geweest op de desolate rotsvlakte. We zien monsters, een rots die van de zijkant sprekend op Fidel Castro lijkt en een vliegende schildpad die wonderlijk op een steen balanceert.

'De vliegende schildpad'

Ook de flora en fauna zijn uniek. Tafelbergen vormen ecologische eilanden met soorten die veelal nergens anders voorkomen. "Kijk, deze soort is 400.000 jaar oud", wijst Gabriel naar een taaie vetplant. Verderop staat een bosje insektenetend groen. De scherpe indiaan ontwaart ook een zeldzaam zwart oerpadje dat niet springt maar kruipt.

Plots is het stralend t-shirtweer bij de verkenning van een vallei vol blinkende quartzkristallen. Vijf minuten later lopen we alweer letterlijk in de wolken op het grillige plateau. Bij natuurlijke 'jacuzzi's maken de Koreanen dankbaar gebruik van de eerste kans op een bad in anderhalve dag (douches zijn er niet op de berg).

Prachtige simultaanduik van de Koreaanse Jehova's

Er valt nog veel meer te ontdekken op het omvangrijke plateau (31 vierkante kilometer). Wie meer tijd heeft, kan naar het drielandenpunt wandelen (vier uur heen en vier uur terug). Het kleinere Guyanese (10%) en Braziliaanse (5%) stuk van de top zijn het minst ontdekt. “Op sommige plekken is nog nooit iemand geweest”, weet Gabriel.

Door ons krappe tijdschema is het volgende ochtend tijd om af te dalen. Onderweg komen we opvallend veel oudere klimmers tegen. “Het is goed te doen als je een beetje in conditie bent”, vertelt een 62-jarige Duitse toerist. “Ik zou er wel zeker zes dagen voor uittrekken."

Na de laatste overnachting bij de Tek-rivier waarschuwt gids Gabriel ons nog één keer bij het begin van de laatste etappe. Bij terugkeer in Parapetui controleren parkwachters de inhoud van de rugzakken. Smokkel geen kristallen, planten of dieren mee. Anders loop je het risico dat de onvergetelijke tocht eindigt in een Zuid-Amerikaanse cel.

Kwaad kijkende rotsen boven De Poort tot het Roraima-plateau.
------------------------------------------------------------------------------
Reiswijzer

Door de chaotische situatie in Venezuela is het beter om via Brazilië naar Mount Roraima te reizen. Wij reisden via Manaus en Boa Vista naar Santa Elena de Uairén.

De tours beginnen in dit rustige Venezolaanse grensstadje. Braziliaans geld en dollars leveren op straat gunstige koersen op (zie dolartoday.com). Zo heb je in Santa Elena wel de lusten van de Venezolaanse crisis (lage prijzen) en niet de lasten (hoge criminaliteit).

Lokale touroperators als Backpacker, Kamadac en Mystic bieden vijf tot tiendaagse trekkings naar Mount Roraima. Wij hadden geen reservering en konden na een dag wachten mee met het kleinere, goedkopere Turisticos Alvarez (160 euro voor vijf dagen, inclusief slaapzakhuur; info via rstgransabana@hotmail.com).

Vanuit Nederland bieden Olaf Reizen en Amazone Tours trips naar Mount Roraima.
------------------------------------------------------------------------------
Eten

De gids en de dragers zorgen tijdens de trekking dagelijks voor ontbijt, lunch en diner. Knap hoe ze tot boven op de desolate berg verse maaltijden weten klaar te stomen.

De lokale Pemon-indianen slepen tot dertig kilo p.p. de berg op (en af).

Voor grote eters kunnen de porties bij ontbijt en lunch echter wat mager zijn. Vooral de slotklim kost veel energie en er is geen eten te koop op de berg. Om een hongerklop te voorkomen, is het raadzaam om proviand (energierepen, koekjes) in de eigen rugzak te stoppen.

Zorg ook voor een of twee waterflesjes (0,5 liter). De drinkvoorraad wordt onderweg aangevuld bij beekjes en rivieren. Doe dit niet bij stilstaand water.
------------------------------------------------------------------------------
Meenemen/Slapen

In Santa Elena is Posada l'Auberge een van de betere slaapopties. Het hostel ligt in de hoofdstraat, dicht bij de meeste reisbureaus.
Tijdens de beklimming wordt gekampeerd. Slaapzak en isolatiematje zijn eventueel te huur bij de reisorganisatie. Voor tenten wordt gezorgd (dragen zowel als opzetten).

Verder zelf meenemen: poncho, pet/zonnehoed, lantaarn, muggenspul, biologisch afbreekbare zeep en shampoo (tegen vervuiling van rivieren), korte en lange broek, warme trui en/of jas. Tijdens de klim is het overwegend warm maar op de top kan de temperatuur ’s nachts dalen tot 5 graden.

Let op: het is verboden om afval en ontlasting achter te laten op en rond de berg. Dit wordt in plastic zakjes meegegeven aan de dragers. Diarree krijgen is dus extra vervelend onderweg. Neem een verstoppingsmiddel mee.

Ik kon zelf ook wel een fris bad gebruiken

Biercrisis in Venezuela

Column uit De Telegraaf.
-----------------------------------------------------------------------------------
Apart 'nieuwtje' uit Venezuela afgelopen week. 'Lading mout uit Frankrijk komt aan in Venezolaanse haven. Genoeg om de markt vier weken van bier te voorzien.'

In een ander land zou het de krant vermoedelijk niet halen. Maar in het afglijdende buurland van het koninkrijk is zo'n levering momenteel best bijzonder.

Na het toiletpapier, meel, luiers en medicijnen raakt nu ook het gerstenat op. Er komt zo weinig hop en mout binnen dat twee grote brouwerijen onlangs plat gingen. Zelf produceert het land maar één grondstof: olie.

Sollen met de biertoevoer is spelen met vuur voor een Venezolaanse president. De dorstige kiezer in het zwoele Caribische land - goed voor een plek in de mondiale top tien als het gaat om veel pils drinken - kan dat absoluut niet waarderen.

Zelfs de overleden dictator Chávez, een geheelonthouder die 'kapitalistische' alcohol verfoeide, hield het gouden goedje goedkoop en ruim voorradig. Onder opvolger Maduro verdwijnt weliswaar steeds meer voedsel uit de schappen, het populaire Polar-bier was tot dusver heilig.

De bodem van de schatkist komt echter in zicht. De economie krimpt dit jaar 7% door de lage olieprijs. De regering geeft de brouwerijen nauwelijks dollars meer.

De biercrisis komt, een paar maanden voor cruciale parlementsverkiezingen, op een bitter moment voor Maduro. Zo bitter dat het hoofd van de landelijke drankkoepel laatst werd opgepakt toen hij alarm sloeg. De klokkenluider hangt twee tot vijf jaar cel boven het hoofd wegens 'zaaien van paniek en onrust' en 'valse informatie'.

Bierdrinkers weten wel beter. De prijskaartjes bij de slijter liegen niet. De kosten van een kratje Polar lopen op tot een derde minimumloon. Voor Heineken betaal je nog een paar keer meer.

"Een vriend van me heeft het land verlaten vanwege de bierschaarste", zo signaleert studentenleider Roderick Navarro een nieuwe type vluchteling.

Column Belo Monte

Uit De Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------------
Het gaat hard met de bouw van de omstreden Belo Montedam. Komende maand moet het stuwmeer vollopen in het Amazonewoud. Later dit jaar begint de eerste turbine te draaien van 's werelds op twee na grootste waterkrachtcentrale.

Ik nam er in 2011 een kijkje bij de start van de bouw. Indianen verzetten zich toen hevig tegen het miljardenproject in hun heilige Xingurivier.

Het beroemde opperhoofd Raoni reisde de wereld rond voor steun. Vips als Sting, Arnold Schwarzenegger en Jacques Chirac sloten zich aan bij zijn strijd. "De Braziliaanse president zal me moeten vermoorden om Belo Monte te bouwen", dreigde de getooide ereburger van Parijs.

Raoni is met 85 lentes de jongste niet meer. Andere stamhoofden lieten hun bezwaren afkopen met speedboten en Hilux-jeeps. Ook het merendeel van de achtduizend gemengde families die moeten wijken voor Belo Monte, heeft inmiddels een deal gesloten met de dambouwers.

Het verzet komt nu vooral van het lokale openbaar ministerie. Dat heeft 22 aanklachten lopen tegen Belo Monte omdat het staatsgecontroleerde bouwconsortium voorwaarden voor de vergunning aan zijn laars lapt.

Zo komt er van de geëiste bescherming van omliggende indianenreservaten bar weinig terecht. Gelukszoekers uit Altamira - het wetteloze stadje bij Belo Monte waar tienduizenden ingenieurs, bouwvakkers en prostituees zijn neergestreken - maken daar ongehinderd hout buit.

Maar afbraak van de vergevorderde dam is natuurlijk geen optie meer. Het met droogte kampende zuiden van Brazilië zit te springen om stroom uit het natte noorden. Een Chinees bedrijf is al bezig met de duizenden kilometers lange transmissielijn.

De bulldozertactiek rond Belo Monte belooft weinig goeds voor de rest van het Amazonegebied. De Braziliaanse regering wil nog tientallen stuwdammen bouwen in 's werelds grootste regenwoud. Het volgende mikpunt is de Tapajós, een andere maagdelijke indianenrivier.

Opperhoofd Raoni

Pleidooi voor vrij wapenbezit

Uit De Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------------
Vijf Braziliaanse mannen schuifelen begerig langs de vitrines van wapenwinkel Ao Gaucho in hartje São Paulo. "Kijken, kijken, niet kopen", treurt eigenaar Sergio Maresca nadat de groep onverrichter zake naar buiten is gelopen.

"Vraag naar wapens is er wel", vervolgt de vriendelijke kale Braziliaan, de vierde generatie van het negentig jaar oude familiebedrijf. "Veel zelfs. Vooral onder slachtoffers van geweld die zich willen verdedigen. Maar als ik uitleg hoe moeilijk het is om een vergunning te krijgen, haken ze af."

Er gloort sinds kort hoop op betere tijden voor de familie Maresca. Het strenge Ontwapeningsstatuut dat de firma sinds 2003 driekwart van de omzet heeft gekost, ligt zwaar onder vuur in het Braziliaanse Congres. De zogeheten 'Bancada da Bala' (Kogelfractie) stevent af op een meerderheid voor het versoepelen van wapenbezit.

Rechts drukt zijn agenda door nu de regerende Arbeiderspartij in de touwen hangt door economische krimp (2% in 2015) en corruptieschandalen. De minimumleeftijd voor wapenbezit gaat volgens het wetsvoorstel omlaag van 25 naar 21. Wie geen strafblad heeft en geestelijk in orde is, mag negen wapens hebben en vijftig kogels per maand kopen (nu zijn dat er vijftig per jaar).

Hoop op betere tijden in wapenwinkel Ao Gaucho

De conservatieven nemen ook het grootste obstakel voor wapenbezit op de korrel. Burgers krijgen sinds 2003 alleen een vergunning als hun 'fysieke integriteit' direct gevaar loopt. Het is de federale politie die de afweging maakt. Rijk zijn is in ieder geval geen geldige reden voor een wapen. In een onveilige buurt wonen evenmin.

Het ontwapenen van goedwillende burgers speelt criminelen in de kaart, betogen tegenstanders. Voor boeven is het immers een koud kunstje om illegaal wapentuig te kopen via Paraguay en Bolivia. "De Braziliaanse regering maakt een dubbele fout. Ze biedt de bevolking geen veiligheid én belet haar om zich te verdedigen", aldus de leider van de Kogelfractie, Alberto Fraga.

Het geweld in Brazilië is toegenomen sinds 2003. Er werden vorig jaar 60.000 moorden gepleegd, waarvan 70% via vuurwapens. Volgens voorstanders was dit aantal zonder het statuut nog hoger uitgevallen.

Zij vrezen voor wildwesttaferelen als de federale politie haar controletaak kwijtraakt. In steden als Rio de Janeiro, waar over een jaar de Olympische Spelen zijn, vliegen kogels nu al regelmatig in het rond. In de eerste zeven maanden van 2015 werden daarbij 111 nietsvermoedende voorbijgangers geraakt, telde de ngo Bala Perdida em Tiroteio.

Hete Winter

Column uit De Telegraaf.
------------------------------------------------------------------------------------
Waar Rio de stranden heeft, is São Paulo trots op zijn SESC. Miljoenen 'paulistanos' ontmoeten elkaar in deze grote buurtcentra waar je goedkoop kunt sporten, eten en cultuur snuiven. SESC wordt betaald door werkgevers en is bedoeld voor werknemers.

Helemaal sympathiek is dat ook een buitenlandse freelancer de voorzieningen (deels) mag gebruiken. Ik kom vaak bij de SESC in mijn buurt, vooral om warme kaasbroodjes weg te happen en kranten te lezen.

Al is het de laatste tijd wel erg rumoerig in de leeszaal. Het zit er vol gewone Brazilianen die zich zuchtend en vloekend door het nieuws worstelen. Geef ze eens ongelijk. De media staan in het jaar tussen WK en Olympische Spelen bol van de narigheid.

Een greep uit de recente krantenkoppen spreekt boekdelen: 'Recessie weer dieper dan verwacht'; 'Creditcardrente stijgt naar 312% per jaar'; 'Werkloosheid blijft oplopen'; 'Energierekening 70% omhoog in een jaar'; 'Groot corruptieschandaal in de elektriciteitsector'.

Een bejaarde Braziliaan met hazenoren ontploft boven zijn krant. 'We moeten in opstand komen tegen die klotepolitici,' tiert hij tegen zijn buurman. Een naar cachaça walmende tafelgenoot tekent ezelsoren boven foto's van de in ongenade gevallen president Dilma Rousseff. Een ontslagen textielarbeider mokt hardop over het gebrek aan vacatures in de krant .

Ook buiten het SESC-gebouw is de crisis pijnlijk zichtbaar. Een groeiend legertje werklozen staat kansloze rommel te slijten bij het stoplicht, van plastic muizen tot jarenoude edities van een Braziliaans opinietijdschrift.

Handiger pakt een verkoper van 'Weg met Dilma'-shirts het aan. Zijn handelswaar is flink in trek in de aanloop naar een landelijk protest tegen de regering volgende week. Het belooft nog een hete Braziliaanse winter te worden.

Profiel Eduardo Cunha: 'Ik ga de regering opblazen'

Uit De Telegraaf.
--------------------------------------------------------------------------------
Eduardo Cunha (56) geldt als de Frank Underwood, de manipulator uit de tv-serie House of Cards, van Brazilië. De omstreden Congresvoorzitter zint op een afzettingsprocedure tegen president Dilma Rousseff. "Ik ga de regering opblazen", aldus de nietsontziende machtspoliticus uit Rio, die zelf president wil worden.

Op papier is Cunha Rousseffs steunpilaar in het Congres. Hij is lid van de grootste coalitiepartner (PMDB) maar dat belet hem niet om continu aan de stoelpoten te zagen van de geplaagde president.

Cunha maakt sluw gebruik van haar historisch lage populariteit. Nog maar 9% van de Brazilianen ziet Rousseff zitten. De gewezen groeieconomie gaat gebukt onder een zware recessie, stijgende werkloosheid en een uitdijend corruptieschandaal waar Rousseffs Arbeidspartij tot over de oren in zit.

Cunha wil dat Rousseff plaatsmaakt, maar intussen wordt de conservatieve 'carioca' zelf beschuldigd van homohaat en allerlei malversaties, waaronder een schimmige vastgoeddeal met een Colombiaanse drugsbaas.

Bovendien dook Cunha's naam afgelopen week op in hetzelfde corruptieschandaal als de president. Hij streek vijf miljoen dollar smeergeld op bij een deal met staatsoliebedrijf Petrobras, aldus een kroongetuige. "Leugens onder druk van de regering", kaatste Cunha die Rousseff daarop de oorlog verklaarde.

Dat maakt haar positie nóg wankeler in het Congres. De wil van haar grote rivaal is wet in het 'House of Cunha'. "Zijn macht berust vooral op angst", weet een ingewijde. "Cunha speelt het keihard. Hij fabriceert dossiers om tegenstanders te chanteren. Hij zal niet rusten tot hij president is."

Eduardo Cunha (credit: Agência Brasil)

Fietsstad São Paulo

Column uit De Telegraaf.
--------------------------------------------------------------------------------
Stel, je zit achter het stuur na een avondje stappen. Aangeschoten als je bent, zie je een rood licht over het hoofd. Je botst daardoor zo hard op een fietser dat zijn rechterarm wordt losgerukt en in je auto belandt. Wat doe je?

Een psychologiestudent uit São Paulo schokte Brazilië door gewoon door te rijden. De arm dumpte hij zonder pardon in een sloot. Het slachtoffer, een glazenwasser die zondagochtend vroeg naar zijn werk fietste, overleefde maar kan zijn beroep nooit meer uitoefenen.

Het bizarre ongeluk op de centrale Avenida Paulista bleek het startschot voor een verkeersrevolutie. Fietsers zouden niet langer vogelvrij zijn in de stad van twintig miljoen inwoners, beloofde burgemeester Haddad. Hij legde, vrijwel vanuit het niets, driehonderd kilometer fietspad aan in een jaar.

Onlangs was de iconische Paulista aan de beurt. Tienduizenden fietsers vierden feest in de middenberm waar je nu fluitend langs de eeuwige files trapt. Het stalen ros, lang gezien als een speeltje voor armoedzaaiers en geitenbreiers, begint zowaar hip te worden.

Een deel van de automobilisten is minder blij. Door die linkse hobby is er nu nóg minder ruimte op de weg, klagen zij. Tegenstanders van de linkse burgemeester zien de rode kleur van de fietspaden als bewijs voor zijn communistische bedoelingen. Uit protest worden her en der punaises voor de wielen gestrooid.

Het is een achterhoedegevecht. Tweederde van de 'paulistanos' steunt de fietspaden, bleek uit recent onderzoek. Er komt dit jaar nog honderd kilometer bij. Zo sluit de verstokte autostad aan bij de kopgroep van fietsvriendelijke Zuid-Amerikaanse metropolen.

De ex-glazenwasser waar het allemaal mee begon, profiteert mee. De eenarmige Braziliaan is terug in het zadel en gebruikt de fietspaden elke dag.

De dappere fietser (credit: Bike é Legal)